Holandija je ove godine započela postepeno uvođenje potpune zabrane kupovine i upotrebe pirotehničkih sredstava za građane, čime je, nakon Irske, postala druga država Evropske unije koja se odlučila na ovako restriktivnu mjeru, dok se u više evropskih zemalja sve intenzivnije vodi rasprava o zabrani vatrometa i petardi zbog ozbiljnih bezbjednosnih, zdravstvenih i ekoloških posljedica, izvještava britanski Gardijan.
Povod za odluku holandskih vlasti bili su dramatični podaci sa posljednje novogodišnje proslave, tokom koje su u eksplozijama petardi i eksplozivnih sredstava stradale dvije osobe, dok je više od 1.200 ljudi povrijeđeno, od čega je gotovo trećina zadržana na bolničkom liječenju, saopštio je predsjednik Udruženja ljekara urgentne medicine Basta Bos. Iako zabrana još nije u potpunosti stupila na snagu, planirano je da bude primijenjena do kraja ove godine, pa je doček 2026. bio posljednja prilika da građani Holandije koriste pirotehniku, čime ova zemlja, uz Irsku, postaje jedina članica EU koja je zabranila praksu koju brojni kritičari na Starom kontinentu smatraju izuzetno opasnom, štetnom po zdravlje ljudi, traumatičnom za kućne ljubimce i izrazito zagađujućom za vazduh u urbanim sredinama.
Tokom novogodišnje noći holandski vatrogasci primili su čak 4.286 prijava požara izazvanih pirotehnikom, a u blizini amsterdamskog parka Vondel, u događaju koji je policija opisala kao nezapamćeno nasilje, gotovo je do temelja izgorjela i monumentalna crkva Vondel iz 19. vijeka. Iako ljubav Holanđana prema vatrometima ide još u 17. vijek, masovna upotreba pirotehnike razvila se tek nakon Drugog svjetskog rata, zbog čega protivnici zabrane tvrde da se radi o duboko ukorijenjenoj tradiciji koju vlasti ne bi smjele ograničavati, dok prodavci pirotehnike novogodišnji haos pripisuju uvozu ilegalnih i posebno opasnih eksplozivnih sredstava. Ljekari, međutim, upozoravaju da su takva sredstva odgovorna za tek nešto više od polovine nesreća, dok i legalni vatrometi i petarde predstavljaju ozbiljnu i trajnu prijetnju po bezbjednost.
Slične rasprave vode se i u drugim evropskim državama, pa su u Njemačkoj, gdje se gotovo svake godine bilježe smrtni slučajevi povezani sa pirotehnikom, apeli za zabranu dobili podršku ljekara, ekoloških organizacija i policijskih sindikata, dok pojedine ekološke grupe zahtijevaju čak i zabranu organizovanih vatrometa na javnim manifestacijama. U Finskoj je građanska inicijativa pokrenuta tokom novogodišnje noći prikupila više od 50.000 potpisa, čime je parlament obavezan da u kratkom roku raspravlja o zabrani, a istraživanja pokazuju da 70 odsto građana podržava ograničavanje upotrebe pirotehnike, dok se četvrtina zalaže za njenu potpunu i trenutnu zabranu.
Pojedini evropski gradovi, poput Atine i Nikozije, već traže alternativu u svjetlosnim instalacijama i dronovima, dok je u Briselu djelimično ublažavanje zabrane tokom dočeka Nove godine dovelo do toga da su radnici hitnih službi i gradskog prevoza bili izloženi napadima petardama. Iako jedinstvena zabrana na nivou Evropske unije zasad nije realna, evropski zvaničnici priznaju da problem postoji, a Evropska komisija je u svojoj direktivi o pirotehničkim sredstvima već identifikovala ozbiljne bezbjednosne i ekološke rizike, posebno ukazujući na laku dostupnost opasne pirotehnike i mogućnost zaobilaženja pravila putem onlajn prodaje.
U Crnoj Gori za sada ne postoji najava potpune zabrane pirotehničkih sredstava, ali se ova oblast reguliše važećim zakonima koji ograničavaju prodaju i upotrebu, uz povremene najave nadležnih institucija da bi, po uzoru na evropsku praksu i u svjetlu bezbjednosnih i zdravstvenih rizika, u budućnosti moglo doći do dodatnog pooštravanja propisa i kontrole.
ETOportal / mr Vojislav Marković