Novogodišnja noć u luksuznom švajcarskom skijalištu Kran Montana pretvorila se u nezapamćenu tragediju kada je u baru „Konstelasion“ došlo do eksplozije i razornog požara. Najmanje 40 osoba je izgubilo život, dok je više od 115 povrijeđeno, a tačan bilans i identitet žrtava još nijesu zvanično potvrđeni.
Iako se istraga i dalje vodi, švajcarska policija je saopštila da nije riječ o klasičnoj eksplozivnoj napravi, već o izuzetno opasnoj pojavi poznatoj kao „flašover“ – trenutku kada se početni požar u zatvorenom prostoru, usljed naglog povećanja temperature i zapaljivih gasova, u djeliću sekunde pretvara u potpuni požar koji zahvata cijeli prostor.
Prema dosadašnjim nezvaničnim informacijama, jedna od prisutnih osoba izjavila je da je prskalica postavljena na bocu šampanjca zapalila plafon, nakon čega se vatra munjevito proširila. Upravo ovdje se otvara ključno bezbjednosno pitanje, upotreba pirotehničkih sredstava u zatvorenim prostorima.
Pirotehnička sredstva poput prskalica, fontana i sličnih efekata često se pogrešno doživljavaju kao bezazlena dekoracija. Međutim, ona imaju izražena pirotehnička svojstva:
- prilikom aktiviranja razvijaju izuzetno visoku temperaturu u vrlo kratkom vremenu
- proizvode varnice i zapaljive čestice koje se šire nekontrolisano
- u zatvorenim prostorima mogu zapaliti plafone, zavjese, dekoracije, izolacione materijale i gasove u vazduhu
- u prostoru sa niskim plafonima i zapaljivim materijalima mogu u sekundi izazvati flašover, nakon čega bijeg postaje gotovo nemoguć
U takvim uslovima, vatra se ne širi „postepeno“, već eksplozivno, a ljudi bivaju zarobljeni dimom i ekstremnom toplotom.
Nepoznata pitanja koja ostaju da se utvrde u istrazi:
- neposredni uzrok požara
- da li su postojali propusti u protivpožarnoj zaštiti, ventilaciji, građevinskim materijalima ili organizaciji događaja-
- da li je upotreba pirotehnike bila dozvoljena i kontrolisana
Ova tragedija još jednom pokazuje da pirotehnika nema mjesta u zatvorenim prostorima, bez obzira na povod ili „vizuelni efekat“. Ono što traje nekoliko sekundi može izazvati posljedice koje traju cijeli život, ili ga zauvijek prekinu.
Svaka iskra u zatvorenom prostoru nosi potencijal da postane smrtonosna.
Autor : mr Vojislav Marković- menađer bezbijednosti na sportskim takmičenjima