Rivalstvo između Saudijske Arabije i Ujedinjenih Arapskih Emirata, koje je godinama postojalo ispod površine formalnog savezništva, ušlo je u novu, otvoreniju fazu, sa potencijalno ozbiljnim posljedicama po stabilnost Bliskog istoka. Najnoviji događaji u Jemenu ukazali su na duboke razlike u strateškim ciljevima i metodama djelovanja dvije najuticajnije zalivske sile, sve više nalik na oblik regionalnog „hladnog rata“.
Saudijsko bombardovanje jemenskog lučkog grada Al Mukale krajem decembra, usmjereno na pošiljku oružja za koju Rijad tvrdi da je bila namijenjena Južnom prijelaznom vijeću (STC), predstavljalo je prvi direktni vojni sukob između Saudijske Arabije i UAE. Iako su vlasti u Abu Dabiju tvrdile da je pošiljka bila namijenjena njihovim bezbjednosnim snagama, Saudijska Arabija je taj potez ocijenila kao ozbiljnu prijetnju sopstvenoj bezbjednosti, naročito zbog činjenice da pokrajina Hadramaut, gdje djeluje STC, ima dugu kopnenu granicu sa Saudijskom Arabijom.
Iza ovog incidenta stoje dublje i dugotrajnije razlike u vođenju spoljne politike. Saudijska Arabija posljednjih godina nastoji da se pozicionira kao stub regionalne stabilnosti, sa fokusom na institucionalne mehanizme, međunarodnu saradnju i ekonomski razvoj, uz oprez prema novim vojnim avanturama. Nasuprot tome, Ujedinjeni Arapski Emirati razvili su znatno fleksibilniji, ali i rizičniji pristup, zasnovan na podršci oružanim nedržavnim akterima i separatističkim strukturama u više kriznih zona.
Takva strategija omogućila je UAE da izgrade široku mrežu političkog i bezbjednosnog uticaja u Jemenu, Sudanu, Libiji i Somaliji, često van formalnih državnih okvira. Oslanjanje na decentralizovane mreže, logističke kanale i ekonomske tokove učinilo je emiratski pristup agilnim i otpornim, ali istovremeno je otvorilo prostor za ozbiljne optužbe o destabilizaciji država i podršci akterima odgovornim za teška kršenja ljudskih prava, naročito u Sudanu.
Razlike između dvije zemlje vidljive su i u širem regionalnom kontekstu. Dok su UAE normalizovali odnose sa Izraelom i održavaju bliske veze sa Somalilendom, Saudijska Arabija insistira na rješavanju palestinskog pitanja kao preduslovu za normalizaciju i podržava postojeće državne strukture u regionu. Ove suprotstavljene pozicije sve češće dovode Rijad i Abu Dabi na različite strane regionalnih konflikata, uz rastuće političke i medijske tenzije.
Iako je malo vjerovatno da će rivalstvo prerasti u otvoreni oružani sukob, sve je više pokazatelja da se Bliski istok suočava sa dugoročnom strateškom konfrontacijom dvije bliske, ali konkurentske sile. Ključno pitanje više nije ko raspolaže većom moći, već ko će uspjeti da tu moć pretvori u legitimitet, stabilnost i održiv politički uticaj. Ishod ovog tihog sukoba imaće značajan uticaj ne samo na regionalne odnose, već i na širu bezbjednosnu arhitekturu Bliskog istoka.
ETOportal / V.M.