Danas je potpisan memorandum o poslovno‑tehničkoj saradnji između Pomorskog fakulteta u Kotoru i preduzeća „Deponija“ kojim se formalizuje dosadašnja saradnja na EU projektu REC MET – reciklažna petlja metalnih legura iz stomatologije i pomorstva. Ovaj projekt ima za cilj uspostavljanje održive reciklaže metalnih materijala u pomorskoj industriji Crne Gore, uz istraživanje, testiranja i razvoj protokola za ponovnu upotrebu metala iz ova dva sektora.
Metal je jedan od najvrijednijih materijala kad pričamo o reciklaži jer se može reciklirati neograničeno puta bez gubitka osnovnih svojstava zahvaljujući upravo svojim intrinzičnim karakteristikama, ide gotovo u krug i vraća se u proizvodni proces, umjesto da završi na deponiji ili zagađuje okolinu. To je i razlog zašto reciklaža metala čini stub cirkularne ekonomije u Evropi i omogućava značne uštede energije, sirovina i smanjenje emisija štetnih gasova.
Šta sve spada u reciklažu metalnih materijala?
Klasična reciklaža obuhvata metale poput čelika, aluminijuma, bakra, mesinga, olova i drugih ferosnih i neferosnih legura. Ovi metali se najprije prikupljaju, sortiraju i obrađuju u reciklažnim centrima, potom tope i ponovo obrađuju u nove sirovine za industrijsku proizvodnju. Čelik i aluminijum, na primjer, mogu se reciklirati bez gubitka kvaliteta, uz znatnu uštedu energije u odnosu na proizvodnju iz rude.
U Crnoj Gori već postoje reciklažni centri koji se bave sakupljanjem i obradom sekundarnih sirovina – metalnog otpada, obojenih metala, akumulatora i vozila. Takve firme ne samo da čuvaju životnu sredinu, već stvaraju i ekonomske mogućnosti kroz proces ponovnog iskorišćavanja materijala.
Medicinski metalni materijal – izazov i potencijal
Do sada je industrijska reciklaža metala uglavnom bila usmjerena na konstrukcijske i ambalažne metale. Međutim, pojmovi poput REC MET projekta otvaraju pitanje – šta sa metalnim komponentama iz medicine i stomatologije: legure iz stomatoloških nadoknada, implantata, protetskih elemenata i sličnog?
Rastući trendovi u svijetu pokazuju da se i ovaj segment polako usmjerava ka odgovornoj reciklaži. Npr., u nekim zapadnim zemljama nakon kremacije metalni implantati, od titanijumskih koljena, kukova pa do stomatološkog zlata i plemenitih metala, sakupljaju i šalju u specijalizovane obrade kako bi se materijali ponovno iskoristili ili prodali kao sekundarna sirovina. Takva obrada sprečava da vrijedni metali završe na deponijama ili da se degradiraju u zemljištu, a istovremeno smanjuje potrebu za rudarenjem novih resursa.
Pored ekološke koristi, ovakav pristup ima i ekonomski potencijal – posebno ako se radi o legurama koje sadrže plemenite komponente (npr. zlato, platina) i može postati integralni dio zdravstvenog lanca proizvodnje i zbrinjavanja otpada.
Reciklaža i cirkularna ekonomija u Evropi
U okviru EU cirkularne strategije, reciklaža metala vidjena je kao ključna komponenta u prelasku sa linearne na održivu ekonomiju. Metali se smatraju vrijednim resursom koji treba maksimalno zadržati u proizvodnom ciklusu, smanjiti odnos prema primarnoj proizvodnji i istovremeno obezbijediti sigurnu i stabilnu opskrbu sirovinama.
U tom smislu, projekti poput REC MET nisu samo lokalne inovacije, već se uklapaju u širi evropski trend — unapređenje održivih tokova materijala, razvoj visokokvalitetnih reciklažnih procesa i educiranje stručnjaka koji će raditi s kompleksnim metalnim otpadom.
Kako se to radi danas – kratko i jasno
-
Prikupljanje i sortiranje – Metalni otpad se odlaže kroz specijalne tokove i separira po vrstama (ferosni, neferosni).
-
Obrada i prerada – Sortirani metal se topi, čisti i oblikuje u sekundarne sirovine koje se mogu koristiti u industrijskoj proizvodnji.
-
Ponovna upotreba ili prodaja – Reciklirani metal se koristi za proizvodnju novih proizvoda ili se prodaje kao vrijedna sekundarna sirovina.
Reciklaža kao društvena i ekološka prilika
Reciklaža metalnih materijala, od jednostavnih industrijskih legura do kompleksnih stomatoloških i medicinskih komponenti, predstavlja održiv, energetski efikasan i ekonomski smislen model upravljanja resursima. Uspostavljanje reciklažnih petlji, kakva je cilj projekta REC MET, ne samo da smanjuje opterećenje okoliša i deponija, već i postavlja temelje za crnogorski doprinos evropskoj cirkularnoj ekonomiji.
U eri gdje sirovine postaju sve vrijednije, a resursna efikasnost imperativ, ovakav tip istraživanja i saradnje možda je jedan od najvažnijih doprinosa kako nauke, tako i društva u cjelini.
ETOportal/N.G.