Italijansko pravosuđe posljednjih godina intenziviralo je borbu protiv eksploatacije radne snage u lancima snabdijevanja modne industrije, a u središtu više zapaženih istraga nalazi se zamjenik javnog tužioca u Milanu, Paolo Storari. Njegove istrage usmjerene su na otkrivanje nezakonitog posredovanja pri zapošljavanju, poznatog kao „kaporalato“, kao i na razotkrivanje mreže podizvođača koji su, prema navodima istraga, angažovali radnike u uslovima koji nijesu ispunjavali zakonske standarde. Tokom brojnih policijskih akcija otkrivene su radionice i proizvodni pogoni, uglavnom u vlasništvu kineskih preduzetnika, u kojima su zaposleni radili za veoma niske zarade, uz prekovremeni rad i neadekvatne uslove zaštite na radu, proizvodeći robu za pojedine poznate modne kuće.
Dosadašnje istrage ukazale su na složen sistem poslovanja u kojem luksuzni brendovi često nijesu direktno zapošljavali radnike, već su proizvodnju povjeravali mreži podizvođača. Upravo na tim nižim nivoima proizvodnog lanca, prema nalazima istražnih organa i sudskim dokumentima, dolazilo je do kršenja radnih i socijalnih prava zaposlenih. Italijanske vlasti su zbog toga u više navrata pokretale postupke protiv odgovornih kompanija i njihovih partnera, zahtijevajući uspostavljanje strožih mehanizama kontrole, transparentnosti i nadzora nad kompletnim lancem snabdijevanja. Ovi slučajevi otvorili su i širu raspravu o odgovornosti velikih međunarodnih kompanija za uslove rada kod njihovih dobavljača, bez obzira na to što proizvodnju formalno obavljaju nezavisni izvođači.
Slučajevi koje vodi milansko tužilaštvo predstavljaju upozorenje da tržišni uspjeh i globalna prepoznatljivost brenda ne mogu biti iznad zakona niti radničkih prava. Stručnjaci ističu da održivo poslovanje podrazumijeva potpunu kontrolu proizvodnih procesa, redovne inspekcije i odgovornost svih učesnika u lancu proizvodnje. Istovremeno, ove istrage pokazuju da bi mnoge zloupotrebe radne snage bile spriječene ili otkrivene u znatno ranijoj fazi da su nadležni inspekcijski organi i druge kontrolne institucije dosljedno i kontinuirano sprovodili zakonom propisani nadzor. Pravovremenim djelovanjem nadležnih organa mogućnost za višegodišnju eksploataciju radnika bila bi značajno smanjena, a posljedice po zaposlene i ugled kompanija daleko manje.
ETOportal / V.M.
