Stiven Hoking, rođen 8. januara 1942. godine u Oksfordu, bio je engleski teorijski fizičar, kozmolog i autor čiji su revolucionarni doprinosi u razumijevanju svemira, posebno crnih rupa, obilježili savremenu nauku. Uprkos teškoj bolesti koja ga je prikovala za invalidska kolica i oduzela mu mogućnost govora, Hoking je postao simbol naučne genijalnosti i neumorne ljudske volje.
Iako u mladosti nije bio istaknuti briljant, pokazivao je izuzetnu radoznalost prema nauci i matematici, što ga je vodilo do upisa Univerziteta u Oksfordu 1959. godine, gdje je studirao fiziku i diplomirao sa odličnim uspjehom 1962. godine. Nakon toga nastavio je doktorske studije na Univerzitetu u Kembridžu, usmjerivši se ka kosmologiji, a sa 21 godinom mu je dijagnostikovana amiotrofična lateralna skleroza (ALS), rijetka neurološka bolest koja postepeno paralizuje tijelo. Ljekari su mu predvidjeli samo nekoliko godina života, ali Hoking je prkosio prognozama i ostvario izuzetnu, decenijama dugu karijeru.
Njegov naučni rad bio je fokusiran na teorijsku fiziku i kosmologiju, posebno na proučavanje crnih rupa i porekla svemira. Njegovo najpoznatije otkriće, poznato kao Hokingovo zračenje, objavljeno 1974. godine, pokazalo je da crne rupe nisu potpuno „crne“, već emituju čestice zbog kvantnih efekata u blizini horizonta događaja, čime je spojio kvantnu mehaniku, opštu relativnost i termodinamiku i napravio revolucionaran iskorak u savremenoj fizici. Hoking je takođe sarađivao sa Rodžerom Penrouzom na dokazivanju teorema o singularnostima, koji pokazuju da su singularnosti, poput Velikog praska ili središta crnih rupa, neizbježna posljedica Ajnštajnove teorije opšte relativnosti, a njegov rad značajno je doprineo razumijevanju početka svemira.
Pored akademskih dostignuća, Hoking je postao poznat široj javnosti zahvaljujući knjizi „Kratka istorija vremena“, objavljenoj 1988. godine, koja na pristupačan način objašnjava složene kosmološke pojmove i postala je svjetski bestseler sa više od 10 miliona prodatih primjeraka, čime je Hoking postao jedan od najprepoznatljivijih naučnika svog vremena. Uprkos fizičkim ograničenjima, koristio je kompjuterski sintetizator glasa za komunikaciju, koji je postao prepoznatljiv dio njegove javne ličnosti. Tokom života dobio je brojna priznanja, uključujući članstvo u Kraljevskom društvu, Predsedničku medalju slobode u SAD i Koplijevu medalju, a iako nikada nije dobio Nobelovu nagradu, njegov rad ostavio je neizbrisiv trag u nauci i nastavlja da inspiriše milijone ljudi širom svijeta.
Stiven Hoking preminuo je 14. marta 2018. godine u Kembridžu u 76. godini života, ali njegovo nasljeđe živi kroz naučna otkrića, knjige i inspiraciju koju je pružio generacijama, potvrđujući da ljudska genijalnost i volja nemaju granica.
ETOportal / V.M.