Crna Gora se nalazi na ključnoj raskrsnici energetske tranzicije. Dok se globalna ekonomija ubrzano okreće ka održivim rješenjima, domaći sektor obnovljivih izvora energije (OIE) bilježi rekordan rast, postavljajući ambiciozne ciljeve koji bi državu mogli pozicionirati kao regionalnog lidera u proizvodnji „zelene” struje.
PODGORICA – Crna Gora je tokom prethodne godine dostigla značajnu prekretnicu: obnovljivi izvori energije pokrili su oko 40 odsto ukupne finalne potrošnje energije. Ipak, pravi talas investicija tek predstoji. Prema Nacionalnom energetskom i klimatskom planu, cilj je da do 2030. godine udio OIE poraste na 50 odsto, što podrazumijeva postepeno napuštanje tradicionalnih fosilnih goriva.
Solarna i vjetroenergija u fokusu
Nakon decenija oslanjanja na velike hidroelektrane i Termoelektranu Pljevlja, fokus se pomjera ka solarnim i vjetroparkovima. EPCG Solar gradnja je do početka 2026. godine instalirala fotonaponske sisteme na skoro 9.000 krovova širom zemlje, dok se u narednom periodu očekuje puštanje u rad vjetroelektrane Gvozd i velikih solarnih elektrana na branama Slano i Vrtac.
„Crna Gora se nalazi na prekretnici energetske tranzicije. Zatvaranje TE Pljevlja i evropske klimatske obaveze zahtijevaju brza i stabilna rješenja”, poručuju iz novoosnovanog Udruženja „Obnovljivi izvori energije Crne Gore”, koje uz podršku EBRD-a i EU radi na unapređenju dijaloga između investitora i države.
Izazovi: Mreža i stabilnost cijena
Iako su prednosti jasne – niži troškovi održavanja i zaštita životne sredine – put ka potpunoj dekarbonizaciji prati niz izazova. Glavna prepreka ostaje modernizacija distributivne mreže koja mora biti spremna da prihvati varijabilnu energiju sunca i vjetra. Stručnjaci ističu da su obnovljivi izvori ključ za dugoročno niske cijene struje, posebno u kontekstu ulaska Crne Gore u Evropsku uniju, ali to zahtijeva gradnju savremenih baterijskih sistema za skladištenje energije.
Pravni okvir i budućnost
Usvajanje novog Zakon o korišćenju energije iz obnovljenih izvora krajem 2024. godine po prvi put je na sveobuhvatan način regulisalo ovu oblast, uvodeći sistem tržišnih premija i olakšavajući put građanima da postanu kupci-proizvođači (prozjumeri).
Sa procjenom da je do sada iskorišćeno svega 17 odsto teoretskog hidropotencijala i sa preko 2.000 sunčanih sati godišnje u većem dijelu zemlje, Crna Gora ima sve preduslove da svoju energetsku budućnost gradi na čistim temeljima.
ETOportal
