Evropska komisija predložila je veliku reformu pravila javnih nabavki kojom bi javni sektor u Evropskoj uniji trebalo snažnije koristiti za zaštitu evropske industrije i smanjenje zavisnosti od stranih dobavljača.
Javne nabavke u EU godišnje vrijede oko 2,5 biliona eura, odnosno približno 15 odsto BDP-a Unije, pa ih Brisel vidi kao važan instrument industrijske politike.
Prema predloženim pravilima, javne institucije mogle bi u određenim postupcima ograničiti učešće ponuđača izvan EU ili dati prednost evropskim kompanijama, posebno u strateškim sektorima. U pojedinim slučajevima iz tendera bi mogle biti isključene ponude sa manje od 50 odsto evropskog sadržaja po ukupnoj vrijednosti.
Ograničenja se, međutim, ne bi automatski odnosila na kompanije iz država koje sa EU imaju sporazume o uzajamnom pristupu tržištu javnih nabavki.
Cijena više ne bi bila presudna
Jedna od značajnijih promjena odnosi se na kriterijume za izbor ponuđača. Evropska komisija predlaže da se veći značaj da kvalitetu, a ne samo najnižoj cijeni.
Kriterijumi kvaliteta trebalo bi da učestvuju sa najmanje 30 odsto u ukupnoj ocjeni, dok bi kod usluga koje se u velikoj mjeri oslanjaju na radnu snagu taj udio bio najmanje 50 odsto.
Kod ocjenjivanja bi se mogli uzimati u obzir i sigurnost lanca snabdijevanja, zaštita kritične infrastrukture, sajber-bezbjednost, strateška zavisnost i rizik od stranog uticaja.
Potpredsjednik Evropske komisije Stéphane Séjourné ocijenio je da velike svjetske ekonomije već koriste javnu potrošnju kao instrument industrijske politike, zbog čega i EU želi snažnije koristiti vlastito tržište.
Jedinstvena pravila za cijelu EU
Reforma bi trebalo da pojednostavi i procedure za kompanije koje učestvuju na tenderima.
Tri postojeće direktive o javnim nabavkama bile bi objedinjene u jednu uredbu, dok je planirana i jedinstvena digitalna platforma na nivou EU. Kompanije, uključujući mala i srednja preduzeća, trebalo bi da se registruju samo jednom, umjesto da ponavljaju postupak prilikom prijavljivanja na različite tendere.
Iako prijedlog nije formalno usmjeren protiv jedne države, u Briselu posebno ukazuju na konkurenciju kineskih kompanija i prednost koju, prema ocjenama evropskih zvaničnika, mogu imati zahvaljujući državnim subvencijama.
Prijedlog Evropske komisije sada moraju razmotriti Evropski parlament i države članice, a tokom zakonodavnog postupka moguće su izmjene.
Suština reforme je jasna: Brisel želi da ogromno tržište javne potrošnje više ne bude samo pitanje najniže cijene, već i alat za jačanje evropske industrije, bezbjednosti i ekonomske samostalnosti.
ETOportal
