Dvije godine od izbijanja građanskog rata u Sudanu, ta zemlja se nalazi na ivici da izazove najtežu migrantsku krizu u savremenoj evropskoj istoriji – veću čak i od one pokrenute ratom u Siriji 2015. godine.
U zemlji sa gotovo 47 miliona stanovnika, više od 12 miliona ljudi je primorano da napusti svoje domove. Od tog broja, oko 7,7 miliona raseljeno je unutar granica Sudana, dok je više od 4 miliona izbjeglo u susjedne zemlje, među kojima su najčešće destinacije Egipat, Čad i Južni Sudan. Prema podacima UNHCR-a iz jula 2025. godine, riječ je o jednoj od najbrže rastućih humanitarnih katastrofa u svijetu.
Rat u Siriji, u zemlji od 22 miliona ljudi, raselio je više od 11 miliona ljudi, uključujući 5,6 miliona izbjeglica. Sada Sudan, sa dvostruko većom populacijom, bilježi jednako dramatične brojke – i prijeti da pokrene novu migracionu lavinu prema Evropi.
Dok su 2015. izbjeglički talasi dolazili preko Turske na egejska ostrva poput Lezbosa i Kosa, danas se fokus seli ka južnom Mediteranu – Libiji i Grčkoj, posebno ostrvu Krit.
Sudan u kolapsu: Glad, epidemije i humanitarni krah
Borbe između regularne vojske (SAF) i paravojnih Snaga za brzu podršku (RSF) potpuno su razrušile državne strukture. Više od 75% bolnica je van funkcije, sistemi za vodosnabdijevanje su uništeni, a izbijanje kolere, malarije i drugih bolesti dodatno pogoršava situaciju. U čak 17 regija prijeti glad – najteže pogođeni su Sjeverni Darfur i Senar.
Ujedinjene nacije upozoravaju da se glad koristi kao ratna taktika, dok je distribucija pomoći blokirana zbog nasilja i pljački. Finansijska podrška za humanitarnu misiju ne dostiže ni 15% potrebnog iznosa.
Libija, država bez centralne vlasti, ponovo se etablira kao ključna tranzitna zona za migrante. Prema IOM-u, 27% svih migranata registrovanih u Libiji dolazi iz Sudana. Krijumčarske mreže koriste gradove poput Sebhe, Kufre i Barake kao sabirne tačke, a brodovi se najčešće otiskuju sa obala Sirte i Zuare ka Kritu.
Oko 130.000 do 300.000 Sudanaca već se nalazi u Libiji – mnogi u improvizovanim kampovima, pod kontrolom kriminalnih grupa i milicija.
Egipat trenutno prima više od 1,1 miliona izbjeglica iz Sudana. Međutim, zbog loših uslova i nedostatka pravne zaštite, veliki broj migranata se kreće dalje prema Libiji, a odatle pokušavaju da dođu do Evrope. Egipat, s druge strane, traži dodatnu pomoć iz Brisela – uz neizrečenu prijetnju da bi mogao “otvoriti vrata” za prolazak izbjeglica ka Libiji i dalje ka EU.
Slična retorika stiže i iz Libije, gdje lokalne vlasti i paravojne grupe žele dio evropskih sredstava namijenjenih „borbi protiv ilegalne migracije“.
Prema podacima grčkog Ministarstva za migracije i azil, od januara do jula 2025. godine više od 8.000 migranata stiglo je na Krit – u poređenju sa 5.000 tokom čitave 2023. godine. Do kraja ljeta, broj bi mogao dostići 12.000.
Zajednice na jugu Grčke, poput Jerapetre, Hanije i dijelova Peloponeza, već osjećaju pritisak. Premijer Kirjakos Micotakis najavio je vanredne mjere, uključujući masovna hapšenja, pritvor za ilegalne migrante i privremenu obustavu razmatranja novih zahtjeva za azil.
Evropa se suočava sa izazovom sličnim onom iz 2015, ali ovaj put s juga.
