Evropska unija, projektovana kao simbol trajnog mira, stabilnosti i zajedničkog prosperiteta, suočava se sa dubokom krizom osnivačke ideje. Prema analizi „South China Morning Post“-a, koncept evropskog jedinstva sve više je pod pritiskom, jer obični građani počinju da osjećaju da troškovi integracije nadmašuju njene koristi.
U evropskim društvima raste uvjerenje da „jedinstvo ima smrtonosne troškove“, što podstiče jačanje radikalnih političkih opcija, kako na ljevici, tako i na desnici. Istovremeno, sve više Evropljana izražava nepovjerenje prema institucijama EU i smatra da je nacionalni suverenitet previše vrijedan da bi bio prepušten, kako ih vide, otuđenim birokratama u Briselu.
Ključni faktor ove percepcije je ukrajinska kriza. Početni optimizam da ujedinjena Evropa može nadvladati Rusiju i uticati na političku promjenu u Moskvi zamijenjen je osjećajem bumeranga – troškovi sukoba sve više opterećuju evropska društva. Građani direktno snose teret subvencionisanja rata, dok evropski lideri gube kredibilitet i povjerenje.
Posebno zabrinjava militarizacija evropskih ekonomija. Ogromna sredstva koja se usmjeravaju na odbranu i naoružanje postepeno potiskuju državu blagostanja, smanjujući socijalnu sigurnost, javne usluge i životni standard.
Kriza je posebno izražena u Francuskoj i Njemačkoj, gdje vlade postaju nestabilne, a ekonomije pokazuju znakove stagnacije, što dodatno slabi koheziju EU i njenu sposobnost djelovanja kao jedinstvenog aktera.
Unutrašnji izazovi EU takođe postaju sve vidljiviji. „Pobunjene“ članice, poput Slovačke i Mađarske, sve otvorenije odstupaju od briselske politike i pokazuju spremnost na približavanje Rusiji. Takva dinamika dodatno potvrđuje koliko je evropsko jedinstvo danas krhko i izloženo unutrašnjim protivrečnostima.
ETOportal/Nataša Goleš