Nakon neuobičajeno svježeg maja i temperatura koje su u pojedinim djelovima regiona bile blizu nule, Evropu i Crnu Goru već početkom ljeta zahvata prvi ozbiljan toplotni talas, dok meteorolozi upozoravaju da bi naredni mjeseci mogli donijeti ekstremne vremenske prilike kakve moderna istorija gotovo ne pamti.
Prema procjenama Svjetske meteorološke organizacije (WMO), u drugoj polovini godine očekuje se razvoj snažnog klimatskog fenomena El Ninjo, moguće i u njegovom najintenzivnijem obliku — takozvanom „Super El Ninju“, koji bi dodatno pojačao posljedice globalnog zagrijavanja.
Meteorolozi i klimatolozi širom svijeta upozoravaju da bi 2026. godina mogla oboriti temperaturne rekorde, uz dugotrajne toplotne talase, suše, olujna nevremena i nagle klimatske ekstreme širom Evrope.
Atmosferski fizičar i profesor Geofizičkog odsjeka Prirodno-matematičkog fakulteta u Zagrebu Branko Grisogono upozorava da se efekti klimatskih promjena i El Ninja sada međusobno pojačavaju.
„U sve toplijoj klimi nastaje sve više ekstrema. Evropa će sigurno probijati temperature iznad 40 stepeni tokom višednevnih toplotnih udara“, upozorio je Grisogono.
On objašnjava da je El Ninjo prirodni klimatski ciklus koji se javlja svakih nekoliko godina, ali da njegova kombinacija sa rastućim emisijama gasova sa efektom staklene bašte dodatno destabilizuje globalnu klimu.
„Jedan efekat se nadovezuje na drugi. Globalno zagrijavanje izazvano ljudskim djelovanjem i snažniji El Ninjo zajedno stvaraju uslove za rekordne temperature i ekstremne vremenske pojave“, navodi Grisogono.
Prema meteorološkim analizama, Crnu Goru tokom ljeta očekuju izraženi toplotni talasi, tropske noći i duži periodi bez padavina, posebno u centralnim i južnim djelovima zemlje. Meteorolozi upozoravaju da bi nagli prelazi iz svježih u ekstremno tople dane mogli dodatno opteretiti zdravlje građana, energetsku infrastrukturu i poljoprivredu.
Istovremeno, stručnjaci upozoravaju da visoke temperature ne znače stabilno vrijeme. Naprotiv, očekuju se snažna olujna nevremena, lokalne poplave i jaki atmosferski poremećaji.
„Kiše koje dolaze nakon ekstremnih vrućina često imaju razoran karakter. Donose bujične poplave, klizišta i veliku materijalnu štetu, dok je njihova korist za poljoprivredu veoma mala“, objašnjava Grisogono.
Ozbiljnost situacije potvrđuju i podaci iz Francuske, gdje je zbog velikih vrućina već registrovano više smrtnih slučajeva, dok su meteorološke službe izdale narandžasta upozorenja za više regiona zemlje. Temperature u pojedinim djelovima zapadne Evrope već prelaze 35 stepeni, a novi talas vrućina očekuje se tokom narednih dana.
Zbog pogoršanja vremenskih uslova, evropske vlade već uvode dodatne mjere zaštite građana, posebno tokom javnih i sportskih događaja, uz pojačan nadzor zdravstvenih i hitnih službi.
Stručnjaci upozoravaju da klimatski ekstremi više nijesu izolovani incidenti, već nova realnost sa kojom će se Evropa i region suočavati sve češće. Crna Gora, kao mediteranska zemlja posebno osjetljiva na klimatske promjene, nalazi se među područjima koja bi tokom narednih godina mogla biti izložena sve intenzivnijim toplotnim talasima, sušama i vremenskim nepogodama.
ETOportal / V.M.
