Veliki talas urbanizacije koji zahvata Aziju otvara jedno od ključnih pitanja savremenog razvoja, dostupnost kvalitetnog i pristupačnog stanovanja. Dok se gradovi u zemljama poput Indija, Indonezija i Filipini ubrzano šire, institucionalni i infrastrukturni kapaciteti ne prate taj rast. Za razliku od Sjeverna Amerika, gdje oko 80 odsto stanovništva živi u urbanim sredinama, u Južnoj Aziji taj udio jedva prelazi 35 procenata. Takav disbalans jasno ukazuje da je urbanizacija tek u zamahu, ali i da su njene posljedice već vidljive kroz rastuće socijalne i ekološke pritiske. U središtu problema ostaje hronični nedostatak adekvatnog stanovanja, koji direktno utiče na produktivnost, javno zdravlje i obrazovne šanse stanovništva.
Razmjere ove krize potvrđuju i međunarodna istraživanja. Prema podacima organizacije Habitat for Humanity, više od polovine od 1,1 milijarde ljudi koji žive u neformalnim naseljima nalazi se u Aziji, dok Azijska banka za razvoj procjenjuje da preko 40 odsto urbanog stanovništva kontinenta živi u neadekvatnim uslovima. Istovremeno, deficit stanova dostiže dramatične razmjere, oko sedam miliona u Filipinima, 27 miliona u Indoneziji i do 47 miliona u Indiji. Ovi podaci ukazuju na duboko ukorijenjen strukturni problem koji prevazilazi nacionalne politike i zahtijeva koordinisan odgovor na regionalnom i globalnom nivou.
Paralelno sa nestašicom stanova, cijene dostupnih nekretnina dostižu ekstremne vrijednosti. Analize Urban Land Institute pokazuju da u Manili cijena stanova može iznositi i dvadesetostruki godišnji prihod domaćinstva, više nego u prestižnim zonama poput Methetna. Takav odnos cijena i prihoda ne samo da ograničava pristup stanovanju, već direktno usporava ekonomski razvoj. Istraživanja dodatno pokazuju da stanovnici ruralnih područja, poput onih u Bihar, često odustaju od migracije ka gradovima upravo zbog loših životnih uslova, čak i po cijenu nižih prihoda.
Iako su ekonomski benefiti ulaganja u stanovanje višestruko dokazani, od boljeg zdravlja i obrazovanja do rasta produktivnosti i BDP-a, institucionalni odgovori ostaju spori i nedovoljni. Primjeri gradova poput Mumbai pokazuju da regulatorne reforme mogu povećati ponudu i sniziti cijene, ali takvi potezi nijesu pravilo. U praksi, tržište favorizuje luksuznu gradnju, dok gradovi poput Phnom Penh i Quezon City svjedoče paradoksu praznih stanova i nedostupnog stanovanja. Stručnjaci stoga sve češće zagovaraju model aktivne, ali usmjeravajuće uloge države kroz subvencije, poreske podsticaje i javno-privatna partnerstva. U konačnici, pitanje stanovanja prerasta u ključno političko pitanje, indikator povjerenja građana i dugoročne stabilnosti vlasti.
ETOportal / V.M.
