PODGORICA – Iako je Investiciono-razvojni fond (IRF) zvanično zakoračio u novu eru kao Razvojna banka Crne Gore (RBCG), analiza novog zakonskog okvira i operativne politike pokazuje da su suštinska funkcija i pravni temelji institucije ostali gotovo identični onima koji su važili deceniju unazad.
Formalna transformacija uz zadržani kontinuitet
Dugo najavljivana transformacija, koja je formalizovana usvajanjem Zakona o Razvojnoj banci Crne Gore krajem 2024. godine, donijela je promjenu imena i statusa, ali ne i drastičan zaokret u načinu poslovanja. Nova banka nastavlja da funkcioniše kao akcionarsko društvo u 100% vlasništvu države, sa primarnim ciljem pružanja finansijske podrške privredi, podsticanja izvoza i ravnomjernog regionalnog razvoja.
Stručnjaci ukazuju na to da, uprkos promjeni forme, banka zadržava ulogu koju je IRF imao od svog osnivanja 2010. godine – premošćavanje negativnih efekata kriza i održavanje likvidnosti crnogorskih preduzeća.
Izmjene zakona „skresale“ bankarske ambicije
Iako je prvobitni plan predviđao da Razvojna banka dobije šira ovlašćenja, uključujući primanje depozita i platni promet, Skupština je u novembru 2025. godine usvojila hitne izmjene zakona kojima su te nadležnosti brisane.
Obrazloženje za ovaj potez bilo je usklađivanje sa evropskim partnerima i otklanjanje nedoumica oko statusa banke u odnosu na komercijalni sektor. Ovim potezom, RBCG je praktično vraćena na kolosijek kojim je išao IRF – institucija koja ne prima depozite građana, već se oslanja na međunarodne kreditne linije i državni kapital.
Izazovi institucionalne nezavisnosti
Pitanje koje ostaje u fokusu javnosti jeste stepen kontrole Centralne banke Crne Gore (CBCG). Iako novi zakon uređuje poslovanje, kritičari, uključujući i predsjednika Jakova Milatovića, ranije su ukazivali da rješenja nedovoljno jasno definišu ulogu regulatora i javnost rada, što dovodi do pitanja da li je „rebrendiranje“ donijelo i očekivanu transparentnost.
Šta to znači za privredu?
Za krajnje korisnike – preduzetnike i mala preduzeća – situacija na terenu ostaje ista. RBCG nastavlja da ubrizgava sredstva u privredu, sa planiranih 200 miliona eura za tekuće projekte, oslanjajući se na kontinuitet saradnje sa Evropskom investicionom bankom (EIB).
Zaključak je jasan: transformacija je donijela moderniji naziv i bolju poziciju za povlačenje EU fondova, ali je „srce“ institucije ostalo ono staro – razvojni fond sa prefiksom banke, koji i dalje čeka na potpunu integraciju u bankarski sistem.
ETOportal
