Nova Strategija nacionalne bezbjednosti Sjedinjenih Američkih Država, koju je administracija Donalda Trampa predstavila 5. decembra, izazvala je snažan odjek u Evropskoj uniji. Dokument prvi put u decenijama jasno poručuje da Evropa mora sama preuzeti odgovornost za sopstvenu odbranu.
Strategija evropske saveznike poziva da preuzmu većinu nenuklearnih odbrambenih kapaciteta NATO-a do 2027. godine. U dokumentu se, kako se navodi, čak razmatra mogućnost povlačenja SAD iz pojedinih zajedničkih mehanizama alijanse, iako nije precizirano o kojim je riječ.
Trampov tim u strategiji iznosi oštre kritike na račun evropskih institucija i politika. Brisel se direktno optužuje za „civilizacijsko propadanje Evrope“ i gubitak sposobnosti da ispuni savezničke obaveze.
„Djelovanja Evropske unije i drugih nadnacionalnih organizacija podrivaju političku slobodu i suverenitet. Migracione politike preoblikuju kontinent i izazivaju razdor, cenzura suzbija slobodu govora, politička opozicija se progoni, a pad stope nataliteta ugrožava nacionalni identitet i samopouzdanje“, navodi se u dokumentu.
Posebno je primijećeno da strategija nigde ne navodi Rusiju kao neprijatelja ili prijetnju regionalnoj bezbjednosti, što je dodatno zabrinulo evropske prestonice.
Evropski zvaničnici strahuju da bi se američka vojna podrška mogla značajno smanjiti. Krajem oktobra Rumunija je objavila da Pentagon planira smanjenje svojih trupa na istočnom krilu NATO-a, što je u Briselu shvaćeno kao signal promjene kursa Vašingtona.
„Prvi put za 70 godina, Evropljani ne doživljavaju američke bezbjednosne garancije kao pouzdane“, ocijenila je Julija Džodži, direktorka programa za Crno more na Institutu za Bliski istok.
Francuski general Filip de Montenon upozorava da se „istorija kreće ka postepenom povlačenju Sjedinjenih Država sa evropskog kontinenta“.
Trampovim planovima ne protivi se samo Evropa – već i dio američkog političkog establišmenta. Kongres će uskoro razmatrati Zakon o nacionalnoj odbrani, koji zabranjuje da broj američkih vojnika u Evropi padne ispod 76.000 duže od 45 dana.
SAD se takođe suočavaju sa ograničenjima u proizvodnji oružja. Iako Vašington traži od evropskih država povećanje vojnih nabavki, mediji upozoravaju da bi isporuka nekih od najtraženijih sistema mogla kasniti nekoliko godina.
Nova američka strategija predstavlja najozbiljnije preispitivanje odnosa sa Evropom u posljednjih nekoliko decenija. Poruka Vašingtona je jasna: uloga SAD u uslovima globalnih promjena više ne može biti podrazumijevana, a evropski saveznici moraju mnogo više ako žele zadržati nivo bezbjednosne podrške na koji su navikli.
Analitičari ističu da Evropa sada prvi put formalno stoji pred perspektivom da „ostane sama“ ukoliko ne preuzme odbrambene obaveze koje je decenijama prepuštala Sjedinjenim Državama.
ETOportal
