Odnosi između Danske i Sjedinjenih Američkih Država ulaze u novu, osjetljivu fazu uoči najavljenog sastanka američkog državnog sekretara Marka Rubija sa najvišim zvaničnicima danske vlade, na kojem će centralna tema biti budući status i strateška uloga Grenlanda, najvećeg ostrva na svijetu sa autonomnim položajem u okviru Kraljevine Danske, pri čemu se očekuje da Kopenhagen ponudi Vašingtonu mogućnost uspostavljanja do deset novih američkih vojnih baza na toj arktičkoj teritoriji.
Prema pisanju italijanskog lista Korijere dela sera, još nije zvanično potvrđeno mjesto održavanja sastanka niti sastav danske delegacije, iako se kao mogući učesnik pominje ministar vanjskih poslova Lars Loke Rasmusen, uz potencijalno prisustvo predstavnika autonomnih vlasti Grenlanda. Istovremeno se podsjeća da američki predsjednik Donald Tramp ne isključuje nijednu opciju, uključujući i upotrebu sile, kako bi Sjedinjene Države obezbijedile kontrolu nad strateški izuzetno značajnim regionom Arktika.
U tom kontekstu, danska premijerka Mete Frederiksen je, prema navodima izvora, promijenila dosadašnji pristup, prešavši sa javnog odbacivanja Trampovih izjava na traženje pragmatičnog kompromisa, u nadi da će proširena ponuda vojne i ekonomske saradnje stabilizovati odnose sa Vašingtonom. Kao osnova za novi aranžman navodi se sporazum o odbrani Grenlanda iz 1951. godine, koji je do sada predviđao samo jedno stalno američko vojno prisustvo, vazduhoplovnu bazu Tule, danas poznatu kao baza svemirskih snaga Pitufik. Novi dogovorbi omogućio značajno proširenje američkog vojnog angažmana uz formalne konsultacije sa Danskom i vlastima Grenlanda, ali uz jasno definisanu komandnu strukturu pod nadležnošću Komande združenih snaga SAD u Norfolku u Virdžiniji.
Istovremeno, otvorena ostaju pitanja raspodjele troškova izgradnje i upravljanja bazama, koje bi bile opremljene najsavremenijom vojnom i nadzornom tehnologijom. Pored bezbjednosne dimenzije, danska vlada planira da Rubiju predloži i intenziviranje ekonomske saradnje SAD i Grenlanda, oslanjajući se na zajedničku dansko-američku deklaraciju iz avgusta 2004. godine, koja obuhvata oblasti poput istraživanja, tehnologije, energetike, zaštite životne sredine, obrazovanja, razvoja, turizma i avio-saobraćaja. Ova saradnja bi u novim geopolitičkim okolnostima mogla otvoriti vrata ubrzanom ulasku američkih kompanija u eksploataciju grenlandskih nalazišta rijetkih metala, nafte i drugih strateških resursa od ključnog značaja za dugoročne interese američke ekonomije i nacionalne bezbjednosti.
ETOportal / V.M.