Izmjene Zakona o auto-putu ponovo su otvorile jedno od ključnih pitanja crnogorske ekonomske politike, odnos države prema velikim infrastrukturnim projektima i fiskalnim privilegijama koje ih prate. U središtu predloženih rješenja nalazi se redefinisanje poreskog tretmana subjekata angažovanih na izgradnji i eksploataciji auto-puta, što, prema ocjenama stručne javnosti, predstavlja značajan zaokret ka transparentnijem i održivijem finansijskom okviru.
Dosadašnji model, zasnovan na selektivnim poreskim olakšicama, pravdan je potrebom ubrzanja realizacije kapitalnih investicija. Međutim, kako pokazuju brojni medijski i analitički osvrti, takav pristup je istovremeno otvarao prostor za fiskalne gubitke i narušavanje tržišne ravnoteže. Upravo zbog toga, predložene izmjene zakona imaju za cilj povećanje budžetskih prihoda i obezbjeđivanje stabilnijeg finansiranja javnih potreba, kroz ukidanje ili ograničavanje privilegovanog poreskog statusa.
U pravnom smislu, ove izmjene donose važan iskorak ka uspostavljanju pravednijeg poreskog sistema. Ukidanjem izuzetaka koji su važili za određene projekte ili investitore, zakonodavac nastoji da obezbijedi ravnomjerniju raspodjelu poreskog tereta među svim privrednim subjektima. Time se, kako ističu pravni eksperti u dosadašnjim komentarima, smanjuje rizik od diskriminacije i jača princip jednakosti pred zakonom.
Posebno značajan aspekt izmjena odnosi se na očuvanje fer konkurencije. Dosadašnje poreske olakšice za projekte poput auto-puta često su bile predmet kritika zbog stvaranja neravnopravnih uslova poslovanja. Privredni subjekti koji nijesu bili obuhvaćeni takvim režimom nalazili su se u nepovoljnijem položaju, što je dugoročno moglo imati negativne posljedice po tržišnu dinamiku. Novi zakonski okvir teži da takve distorzije otkloni i uspostavi jedinstvena pravila igre.
Jedan od ključnih razloga za izmjene leži i u obavezama koje proizilaze iz procesa pristupanja Evropska unija. U okviru pregovaračkog Poglavlja 8 – Konkurencija, posebna pažnja posvećena je kontroli državne pomoći. Selektivne poreske povlastice, kakve su postojale u pojedinim segmentima projekta auto-puta, u evropskoj praksi često se kvalifikuju kao nedozvoljena državna pomoć, naročito ukoliko nijesu transparentne i dostupne pod jednakim uslovima svim učesnicima na tržištu.
U tom kontekstu, izmjene Zakona o auto-putu predstavljaju i važan korak ka usklađivanju domaćeg zakonodavstva sa evropskim standardima i praksom. Time se ne samo smanjuje rizik od potencijalnih sporova sa evropskim institucijama, već se i jača kredibilitet Crne Gore kao zemlje koja dosljedno sprovodi reformske procese.
ETOportal / mr Vojislav Marković
