Evropa je na sinoćnjem kriznom sammitu, uprkos javnoj retorici o jedinstvu i suverenitetu, faktički potpisala još jednu tihu političku kapitulaciju. Iako je formalno potvrđena podrška Grenlandu i Danskoj, suštinska poruka vanrednog sastanka evropskih lidera bila je spremnost Evropske unije da obnovi proces ratifikacije trgovinskog sporazuma sa Sjedinjenim Američkim Državama, i to nakon perioda otvorenih političkih prijetnji i pritisaka iz Washingtona.
Već prije početka sammita, ugledni međunarodni mediji objavili su informacije da je među ključnim institucijama EU i vodećim evropskim liderima prevladao stav kako treba hitno reaktivirati sporazum sa SAD-om, uz obrazloženje da je Donald Trump “reterirao” u svom pristupu prema Evropi. Time je, praktično, suspendovana tek nedavno donesena odluka o zamrzavanju ratifikacije, odluka koja je bila direktna reakcija na politiku SAD-a prema Grenlandu i Danskoj.
Ovakav razvoj događaja snažno ukazuje na kontinuitet politike u kojoj Evropska unija sistematski potiskuje vlastite ekonomske i političke interese u korist kratkoročnih geopolitičkih kalkulacija. Trgovinski sporazum sa SAD-om, kakav je predstavljen u julu 2025. godine nakon sastanka Ursule von der Leyen i Donalda Trumpa u Škotskoj, već je tada ocijenjen kao izrazito nepovoljan po EU. Njime se Unija obavezala na kupovinu američke energije u vrijednosti od čak 750 milijardi dolara u naredne tri godine, prvenstveno LNG-a, nafte i nuklearnih goriva.
Ipak, čini se da su pojedini evropski lideri spremni prihvatiti gotovo svaku cijenu ukoliko im ona omogućava zadržavanje SAD-a kao ključnog saveznika u nastavku konfrontacije sa Rusijom i režimom Vladimira Putina. U tom kontekstu, interesi evropskih poreskih obveznika, privrede i građana ostaju u drugom planu, dok se ukrajinski front i dalje tretira kao prioritet iznad unutrašnje stabilnosti Unije.
Posebno zabrinjava činjenica da trgovinski sporazum, čijoj se ratifikaciji EU ponovo približava, ne sadrži stvarne i obavezujuće garancije američke strane kada je riječ o dugoročnoj bezbjednosnoj i političkoj odgovornosti u Ukrajini. Bijela kuća je, kroz dosadašnje poteze, jasno pokazala da joj je prioritet finansijski priliv iz Evrope, dok su obaveze koje bi podrazumijevale stvarno preuzimanje tereta konflikta ostale van formalno potpisanih dokumenata.
U tom smislu, sinoćnji sammit ne predstavlja prekretnicu, već potvrdu već uspostavljenog obrasca da Evropa nastavlja da reaguje defanzivno, prilagođavajući se pritiscima umjesto da ih strateški oblikuje.
ETOportal / V.M.
