Najnovija studija Opservatorije za održivi turizam Egejskog univerziteta, koju su prenijeli vodeći grčki mediji Protothema i Kathimerini, podigla je ogromnu uzbunu u tamošnjoj javnosti. Istraživanje, koje je predvodio profesor Janis Spilanis, otkrilo je poražavajuće podatke: mnoga popularna grčka ostrva odavno su prešla kritičnu tačku izdržljivosti, a pritisak posjetilaca tokom ljetnje sezone sada prevazilazi čak i gustinu naseljenosti Atike, odnosno šireg područja glavnog grada Atine.
Rezultati su najkritičniji za globalno popularne destinacije poput Santorinija i Mikonosa, ali alarm zvoni i na nekim manje očekivanim mjestima. Kada se stalnom stanovništvu dodaju sezonski gosti, Santorini bilježi nevjerovatne 1.164 osobe i kreveta po kvadratnom kilometru. Odmah iza njega je Salamina sa više od 1.100, prvenstveno zbog masovne izgradnje vikendica. Ostrvska infrastruktura, upozoravaju stručnjaci, jednostavno nije projektovana za ovakva opterećenja, zbog čega su osnovne funkcije života na ovim teritorijama ozbiljno ugrožene.
Situacija je još ekstremnija kada se analizira broj turističkih ležajeva po glavi stanovnika. Na Mikonosu, Santoriniju i Kufonisiju na svakog stalnog žitelja dolaze više od četiri turistička kreveta. Kada se u računicu ubace i privatne vikendice, podaci postaju frapantni – na Serifosu postoji čak osam kreveta na jednog stanovnika, dok Shinusa i Antiparos bilježe odnos veći od šest prema jedan. Sa druge strane, Rodos, koji u apsolutnim brojkama ima najviše kreveta (preko 182.000), zahvaljujući svojoj velikoj površini uspijeva da zadrži gustinu od oko 100 kreveta po kvadratnom kilometru, što je na samoj granici visokog turističkog pritiska koji propisuje Evropska agencija za životnu sredinu.
Ovaj nekontrolisani priliv turista doveo je do potpunog infrastrukturnog kolapsa i duboke stambene krize. Sistemi za vodosnabdijevanje, elektromreže, upravljanje otpadom i lokalni saobraćaj bukvalno pucaju pod ljetnjim pritiskom. Istovremeno, ekspanzija platformi za kratkoročno iznajmljivanje nekretnina, poput Airbnb-a, izazvala je vrtoglavi skok stanarina. Lokalno stanovništvo i sezonski radnici više ne mogu sebi da priušte krov nad glavom, što stvara ozbiljne socijalne probleme.
Zanimljivo je da ovaj ekonomski rast ne donosi društveni razvoj lokalnim zajednicama. U posljednjoj deceniji, uprkos milijardama eura prometa, samo 11 ostrva je zabilježilo porast broja stanovnika, dok turistički giganti poput Krfa i Tasosa bilježe konstantan pad stalnog stanovništva. Ankete pokazuju da je preko 60 odsto ostrvljana izrazito pesimistično – smatraju da država nema jasan plan za zaštitu javnog interesa, te da najveći dio novca odlazi bogatim preduzetnicima koji uopšte ne žive na ostrvima. Zaključak istraživača je jasan: Grčkoj je hitno potreban novi prostorni plan i strože upravljanje turističkim tokovima kako dragulji Mediterana ne bi bili nepovratno uništeni.
ETOportal
