Deset godina nakon referenduma koji je promijenio političku mapu Evrope, i dalje se vodi rasprava o tome da li je Brexit više naštetio Ujedinjenom Kraljevstvu ili Evropskoj uniji. Kako piše „The Guardian“, izlazak Britanije iz EU, koji je 2016. podržalo 52 odsto birača, ostavio je dugoročne političke i ekonomske posljedice, dok je britanska ekonomija, prema ocjenama stručnjaka, danas između četiri i osam odsto manja nego što bi bila da je zemlja ostala u Uniji. Iako su zagovornici Brexita obećavali veću ekonomsku slobodu i globalni uticaj, rezultati u praksi pokazali su niz trgovinskih barijera, slabiji investicioni ambijent i nedovoljno realizovane međunarodne sporazume.
Sa druge strane, Evropska unija je u godinama nakon Brexita prošla kroz proces unutrašnje konsolidacije, bez najavljenog „domino-efekta“ izlaska drugih država članica, uprkos ranijim najavama evropskih desničarskih lidera. Naprotiv, EU je otvorila pregovore o proširenju sa Ukrajinom i Moldavijom, dok se zemlje Zapadnog Balkana i dalje nalaze u procesu približavanja članstvu. Bivši evropski zvaničnici ocjenjuju da je Brexit, iako bolan, učinio Uniju operativno efikasnijom u donošenju odluka, posebno u oblasti bezbjednosne i odbrambene politike, dok se istovremeno smanjio uticaj britanske „izuzetnosti“ unutar institucija EU.
Istovremeno, politička scena u Ujedinjenom Kraljevstvu i dalje osjeća posljedice izlaska iz Unije, uz porast podrške euroskeptičnim i desnim političkim opcijama. Istraživanja javnog mnjenja pokazuju da značajan dio građana danas smatra Brexit neuspješnim projektom, dok se gotovo polovina ispitanih zalaže za novo razmatranje odnosa sa EU. Ipak, i London i Brisel trenutno vode pragmatičnu politiku „resetovanja“ odnosa, fokusiranu na trgovinu, energetiku i sigurnosnu saradnju, dok se ideja ponovnog pristupanja Ujedinjenog Kraljevstva Evropskoj uniji i dalje smatra politički nerealnom u bliskoj budućnosti.
ETOportal / V.M.
