Dok evropske kompanije zbog političkih pritisaka i rizika pokušavaju da izmjeste svoja sjedišta ili diverzifikuju lance snabdijevanja, realnost na terenu pokazuje da je potpuni raskid sa Pekingom gotovo nemoguć.
BRISEL / PEKING – Debata o „smanjenju rizika“ (de-risking) od kineske ekonomije dobila je novu, prilično oštru dimenziju. Jens Eskelund, predsjednik Privredne komore Evropske unije u Kini, upozorio je na dubinu integracije azijskog giganta u globalne proizvodne procese, postavljajući retoričko, ali alarmantno pitanje: „Da li bi Evropa danas uopšte mogla da proizvede i običnu pastu za zube bez kineskih sirovina i komponenti?“
Zavisnost koja prožima sve sektore
Iako se u Briselu sve češće govori o ekonomskoj suverenosti, Eskelund naglašava da Kina više nije samo izvor jeftine radne snage, već ključni dobavljač kritičnih sirovina, hemijskih jedinjenja i sofisticirane opreme. Od farmaceutske industrije, preko proizvodnje higijenskih sredstava, pa sve do baterija za električna vozila – kineski trag je nezaobilazan.
Selidba sjedišta kompanija iz Kine u Vijetnam, Indiju ili nazad u matične države EU, prema njegovim riječima, često je samo „kozmetička“ promjena. Čak i kada se finalni proizvod sklapa u Evropi, njegovi sastavni djelovi u velikom procentu i dalje dolaze iz kineskih fabrika.
Egzodus sjedišta, ali ne i kapitala
Trend izmještanja regionalnih centrala evropskih korporacija iz Pekinga i Šangaja u gradove poput Singapura ili Dubaija uzima maha. Razlozi su jasni: stroža regulativa, geopolitičke tenzije i strah od iznenadnih promjena kineske politike.
Međutim, analitičari upozoravaju da „selidba kancelarije“ ne znači i „prekid zavisnosti“. Evropske kompanije su decenijama investirale u kinesku infrastrukturu, a zamjena tih kapaciteta u Evropi zahtijevala bi decenije i bilione eura ulaganja, što bi direktno uticalo na ogroman skok cijena osnovnih životnih namirnica i proizvoda.
Između politike i tržišne logike
Evropska unija se nalazi u procijepu. S jedne strane je potreba da se zaštiti od potencijalnih ucjena (slično energetskoj krizi sa Rusijom), a s druge strane je surova tržišna logika – Kina nudi efikasnost i cijenu koju niko drugi trenutno ne može da parira.
Eskelundov komentar o pasti za zube služi kao otrežnjujući podsjetnik: potpuna ekonomska nezavisnost od Kine u ovom trenutku je više politička iluzija nego ekonomska realnost. Evropa ne samo da zavisi od Kine u sferi visoke tehnologije, već i u najosnovnijim potrepštinama koje čine svakodnevni život građana.
ETOportal
