Najava referenduma o članstvu Islanda u Evropskoj uniji, zakazanog za 29. avgust, ponovo je otvorila pitanje mogućeg proširenja Unije i potencijalne konkurencije između Islanda i Crne Gore za status naredne članice. Ukoliko islandski građani podrže evropski put, vlada u Rejkjaviku dobila bi mandat da nastavi pregovore sa Briselom, koji su započeti 2009. godine nakon finansijske krize, a prekinuti 2015. godine usljed jačanja euroskepticizma i stabilizacije islandske ekonomije. Island je, međutim, već visoko usklađen sa evropskim pravnim tekovinama, član je Evropskog ekonomskog prostora i primjenjuje pravila šengenskog režima i jedinstvenog tržišta, što bi mu moglo omogućiti relativno brz nastavak pregovaračkog procesa.
Crna Gora se, sa druge strane, i dalje smatra najizglednijim kandidatom za naredno proširenje Evropske unije. Vlasti u Podgorici najavljuju završetak pristupnih pregovora do kraja godine, čime bi bio otvoren put ka potpisivanju i ratifikaciji pristupnog sporazuma. Do sada je od ukupno 33 pregovaračka poglavlja privremeno zatvoreno 13, dok se u narednom periodu očekuje ubrzanje procesa kako bi se zatvorila preostala poglavlja. Tempo pregovora, prema novoj metodologiji proširenja Evropske unije, u velikoj mjeri zavisi od napretka u oblastima vladavine prava, posebno u poglavljima 23 i 24, koja određuju ukupnu dinamiku pristupnog procesa.
Ukoliko Island nakon referenduma obnovi pregovore sa Evropskom unijom, dvije zemlje mogle bi se naći u svojevrsnoj simboličnoj trci za status 28. članice. Ipak, analitičari ocjenjuju da će konačan ishod zavisiti od institucionalnih procedura i političke dinamike unutar same Unije. Iako Island ima visok nivo usklađenosti sa evropskim pravilima, ni jedna država ne može postati članica bez poštovanja definisanih pregovaračkih i ratifikacionih rokova, zbog čega je realno da bi, u slučaju ubrzanog procesa, obje zemlje mogle gotovo istovremeno stići do završne faze pristupanja.
ETOportal / V.M.
