Napetosti na Bliskom istoku ponovo su gurnule svjetsko tržište energije u zonu visoke neizvjesnosti, nakon što je Iran poručio Sjedinjenim Američkim Državama da se „pripreme“ za cijenu nafte od čak 200 dolara po barelu ukoliko se aktuelni sukob nastavi. Poruka iz Teherana dolazi u trenutku kada je rat već izazvao snažan skok cijena energenata, nafta je početkom sedmice dostigla gotovo 120 dolara po barelu, najviši nivo u skoro četiri godine, prije nego što se tokom dana stabilizovala na oko 91 dolar. Ipak, politička retorika i bezbjednosne tenzije ukazuju da tržište ulazi u fazu povećane volatilnosti, gdje cijene više diktiraju geopolitički rizici nego fundamentalni ekonomski faktori.
Ključni element pritiska na globalno tržište predstavlja Ormuski moreuz, strateška pomorska arterija kroz koju prolazi približno petina svjetske trgovine naftom. Iran je, prema navodima svoje zajedničke vojne komande, praktično zaustavio teretni pomorski saobraćaj kroz ovaj prolaz, čime je dodatno produbio strah od ozbiljnog poremećaja u snabdijevanju energentima. Na istom brifingu zvaničnici su poručili da se Teheran više ne oslanja na politiku ograničenih „uzvratnih udara“, već najavili fazu „kontinuiranih napada“, što dodatno podiže rizik od eskalacije sukoba i destabilizacije energetskog tržišta.
U ekonomskom smislu, eventualni rast cijene nafte prema nivou od 200 dolara po barelu imao bi dramatične posljedice po globalnu ekonomiju, od rasta inflacije i troškova transporta do usporavanja industrijske proizvodnje i pritiska na finansijska tržišta. Za poređenje, istorijski rekord Brent nafte iznosio je 147,50 dolara po barelu, dostignut u julu 2008. godine uoči vrhunca globalne finansijske krize. Upravo zato upozorenja iz Teherana analitičari posmatraju ne samo kao geopolitičku poruku Vašingtonu, već i kao signal tržištima da bi nova energetska kriza mogla postati jedan od ključnih ekonomskih izazova u narednom periodu.
ETOportal / V.M.
