Zemlje jugoistočne Evrope i dalje se nalaze među cjenovno najpristupačnijim tržištima na evropskom kontinentu, pokazuju najnoviji podaci zasnovani na metodologiji Eurostata, koja upoređuje više od 2.000 proizvoda i usluga. Iako građani regiona za istu potrošačku korpu izdvajaju znatno manje novca nego stanovnici većine država Evropske unije, ekonomisti upozoravaju da niži nivo cijena ne predstavlja pouzdan pokazatelj životnog standarda, jer ga u najvećoj mjeri određuju visina zarada i kupovna moć stanovništva
Statistički podaci pokazuju da razlika u cijenama među evropskim državama dostiže gotovo četiri puta. Dok Island i Švajcarska imaju najviše indekse cijena u Evropi, zemlje Zapadnog Balkana nalaze se na suprotnom kraju ljestvice. Najniži indeks bilježi Sjeverna Makedonija – 49,7, što znači da roba i usluge u toj zemlji koštaju svega polovinu prosjeka Evropske unije. Slijede Bosna i Hercegovina sa indeksom 55,7, Crna Gora 61, Srbija 62,5, dok je Albanija na 65,7. Poređenja radi, potrošačka korpa koja u prosjeku EU vrijedi 100 eura u Sjevernoj Makedoniji košta oko 50 eura, u Bosni i Hercegovini 55,7 eura, u Crnoj Gori 61 euro, u Srbiji 62,5 eura, a u Albaniji 65,7 eura.
Iako ovakvi pokazatelji potvrđuju da region ima relativno niske troškove života, oni istovremeno odražavaju i znatno niži nivo prosječnih primanja u odnosu na razvijenije evropske ekonomije. Sličnu poziciju, uprkos članstvu u Evropskoj uniji, zadržavaju Rumunija i Bugarska, koje se takođe ubrajaju među zemlje sa najnižim nivoom cijena na zajedničkom evropskom tržištu.
Ekonomski analitičari ističu da se indeks cijena mora posmatrati zajedno sa kupovnom moći stanovništva. Profesor Robert Inklar sa Univerziteta u Groningenu naglašava da životni standard ne određuje samo koliko proizvodi koštaju, već prije svega odnos između prihoda domaćinstava i troškova života. Zbog toga države poput Švajcarske, Danske ili Islanda, uprkos znatno višim cijenama, istovremeno imaju jednu od najvećih kupovnih moći u Evropi zahvaljujući visokim zaradama. Na nivo cijena utiču brojni faktori, uključujući produktivnost privrede, logističke i transportne troškove, poresku politiku, valutne kurseve i regulatorni okvir, zbog čega isti proizvod može imati značajno različitu cijenu u različitim evropskim državama.
Za zemlje Zapadnog Balkana ovi podaci predstavljaju važan indikator ekonomske konkurentnosti, ali i podsjetnik da održiv rast životnog standarda nije moguće graditi isključivo na niskim cijenama. Dugoročni napredak zahtijeva povećanje produktivnosti, rast plata i jačanje kupovne moći građana. Tek uz takav razvojni model približavanje Evropskoj uniji neće se ogledati samo kroz niže troškove života, već i kroz viši kvalitet života i veći ekonomski prosperitet stanovništva.
ETOportal / V.M.
