Rusija i Kina nastavljaju da smanjuju oslanjanje na američki dolar u međusobnoj trgovini i dijelu finansijskih operacija, dok se rublja i kineski juan sve više koriste kao alternativa. Proces dedolarizacije posljednjih godina dodatno je ubrzan geopolitičkim tenzijama i američkim sankcijama, ali dolar i dalje zadržava dominantnu ulogu u globalnom finansijskom sistemu.
Moskva je posljednjih godina značajno promijenila strukturu međunarodnih plaćanja, posebno nakon uvođenja širokih zapadnih sankcija. Rusija je veći dio trgovine sa Kinom preusmjerila na rublju i juan, čime je smanjena potreba za korišćenjem dolara u bilateralnoj trgovini.
Dodatni korak u tom pravcu predstavlja plan Rusije da emituje desetogodišnje državne obveznice denominovane u kineskoj valuti. Moskva na taj način nastoji da pronađe alternativne izvore finansiranja u trenutku kada su joj mogućnosti pristupa zapadnim finansijskim tržištima ograničene.
Kina, sa druge strane, posljednjih godina pokušava da smanji ranjivost svog finansijskog sistema na američke sankcije i potencijalne poremećaje u odnosima sa Vašingtonom. Peking istovremeno nastoji da poveća međunarodnu upotrebu juana, naročito u trgovini sa velikim partnerima.
Proces nije ograničen samo na Rusiju i Kinu. Zemlje okupljene oko BRIKS-a posljednjih godina rade na povećanju korišćenja nacionalnih valuta u međusobnoj trgovini, kao i na razvoju alternativnih sistema za prekogranična plaćanja. Ideja o jedinstvenoj valuti BRIKS-a, međutim, i dalje je daleko od realizacije, dok se veći fokus stavlja na povezivanje postojećih platnih sistema i korišćenje nacionalnih valuta.
Dolar i dalje daleko od gubitka dominacije
Iako se udio dolara u pojedinim trgovinskim i rezervnim operacijama smanjuje, to ne znači da američka valuta gubi status vodeće svjetske valute.
Američki dolar i dalje ima ključnu ulogu u međunarodnoj trgovini, finansijskim tržištima i deviznim transakcijama. Američki ministar finansija Skot Besent poručio je upravo danas da snaga dolara počiva na povjerenju u američki finansijski sistem, navodeći da i dalje postoji snažna međunarodna potražnja za američkom imovinom. Istovremeno je priznao da zemlje poput Rusije i Kine smanjuju svoje dolarske rezerve.
Zato se trenutni trend preciznije može opisati kao diversifikacija i postepena dedolarizacija, a ne kao napuštanje dolara.
Rusija sve više vezana za kinesku valutu
Za Moskvu je približavanje juanu posebno značajno. Nakon ograničavanja pristupa ruskim bankama zapadnim finansijskim kanalima, Kina je postala jedan od ključnih ekonomskih partnera Rusije, dok je juan dobio mnogo veću ulogu u ruskom finansijskom sistemu.
Takva promjena, međutim, ne znači da Rusija postaje finansijski potpuno nezavisna od drugih velikih valuta. Naprotiv, dio analitičara upozorava da smanjenje zavisnosti od dolara može istovremeno povećati zavisnost od kineskog finansijskog sistema i juana.
Svijet ide ka više valuta
Dedolarizacija je zbog toga prije svega proces promjene strukture međunarodnog finansijskog sistema.
Umjesto modela u kojem dolar ima gotovo dominantnu ulogu, sve više zemalja nastoji da dio međunarodne trgovine obavlja u nacionalnim valutama, da rezerve raspoređuje između različitih valuta i zlata i da razvija alternativne kanale plaćanja.
Rusija i Kina prednjače u tom procesu, ali zasad nema pokazatelja da je dolar pred potpunim gubitkom međunarodne dominacije.
Mnogo je realniji scenario u kojem će svjetski finansijski sistem postajati viševalutan – sa dolarom i dalje na prvom mjestu, ali uz veći prostor za juan, euro, zlato i druge oblike međunarodnog plaćanja.
ETOportal
