Finska je otvorila jedno od najosjetljivijih pitanja savremene evropske bezbjednosne politike, nakon što je vlada podnijela parlamentu predlog izmjena zakonodavstva kojim bi se omogućio uvoz, transport, isporuka i skladištenje nuklearnog oružja na njenoj teritoriji u okviru odbrambenih scenarija.
Prema saopštenju Ministarstva odbrane Finske, predložene izmjene zakona o atomskoj energiji i krivičnog zakonodavstva predstavljaju pravni okvir koji bi omogućio prisustvo nuklearnog oružja isključivo u kontekstu odbrane države, kolektivne odbrane NATO saveza ili šire odbrambene saradnje.
Finski ministar odbrane Anti Hakaneen ranije je istakao da se radi o strogo ograničenim situacijama, naglašavajući da bi u svim ostalim okolnostima ostala na snazi zabrana prisustva nuklearnog oružja na teritoriji Finske. Ipak, u političkoj i stručnoj javnosti ova inicijativa tumači se kao značajan zaokret u dosadašnjoj bezbjednosnoj doktrini Helsinkija.
Dodatnu osjetljivost cijelom pitanju daje i činjenica da je u zvaničnim dokumentima o spoljnoj i bezbjednosnoj politici navedeno da Finska ne planira raspoređivanje nuklearnog oružja u mirnodopskim uslovima, niti namjerava da postane nuklearna sila. Ova formulacija otvara prostor za tumačenja o granicama predloženih izmjena i njihovoj praktičnoj primjeni.
Reakcija Moskve uslijedila je gotovo odmah. Portparol Kremlja Dmitrij Peskov ocijenio je da bi eventualno ukidanje zabrane moglo dovesti do povećanja ranjivosti Finske i dodatne eskalacije tenzija u Evropi. On je upozorio da bi takav potez, prema ruskoj ocjeni, predstavljao bezbjednosni izazov i da bi Moskva, u tom slučaju, preduzela odgovarajuće mjere.
U evropskim bezbjednosnim krugovima ovaj potez se posmatra kao dio šireg procesa redefinisanja odbrambenih politika u okviru NATO-a, ali i kao potencijalni izvor novih geopolitičkih napetosti na sjeveru Evrope.
Rasprava u finskom parlamentu tek predstoji, a očekuje se da će predložene izmjene izazvati značajnu političku i javnu debatu o granicama nuklearne politike i budućnosti bezbjednosne arhitekture regiona.
ETOportal / V.M.
