BRAUNSVIL – Američka savezna Agencija za bezbjednost i zdravlje na radu (OSHA) pokrenula je zvaničnu istragu povodom tragične smrti radnika u svemirskom kompleksu „Starbejz” (Starbase) kompanije SpaceX, lociranom u južnom Teksasu. Incident se dogodio u petak rano ujutru u privatnoj fabrici raketa i testnom poligonu nadomak Braunsvila, u trenutku kada se kompanija milijardera Ilona Maska intenzivno priprema za naredno lansiranje džinovske rakete Starship.
Lokalne vlasti i predstavnici kompanije SpaceX za sada odbijaju da komentarišu detalje nesreće i zvanično identifikuju žrtvu. Vatrogasna služba Braunsvila potvrdila je da je primila poziv za hitnu intervenciju u 4:17 sati ujutru, ali im je ubrzo nakon dolaska saopšteno da situaciju preuzima interna medicinska služba kompanije SpaceX. Šerif okruga Kameron, Manuel Trevinjo, izjavio je da je njegova kancelarija asistirala na terenu, nakon čega je kompletan slučaj predat federalnim inspektorima agencije OSHA.
Misterija i odlaganje lansiranja
Snimci sa nadzornih kamera koje uživo prenose izgradnju objekta „Gigabej” unutar kompleksa zabilježili su rotaciona svjetla vozila hitne pomoći i policije koja su provela sate na mjestu nesreće. Prema izjavama svjedoka i nezavisnih inženjerskih konsultanata koji prate aktivnosti u Starbejzu, radovi na pomenutom objektu obustavljeni su tokom cijelog tog dana.
Samo dva dana nakon tragedije, SpaceX je bez obrazloženja odložio planirano lansiranje unaprijeđene rakete Starship za dvadeset četiri sata. Iako kompanija nije potvrdila da je pomjeranje leta direktno povezano sa nesrećom, tajming incidenta dodatno je pojačao pritisak javnosti na Maskovu vazduhoplovnu kompaniju. Iz agencije OSHA je saopšteno da nikakvi dodatni detalji o uzroku smrti neće biti javno objavljeni dok se istraga u potpunosti ne završi, što bi moglo potrajati nekoliko mjeseci.
Istorija kršenja bezbjednosnih protokola
Ova tragedija ponovo je stavila pod lupu hronične probleme sa bezbjednošću na radu u pogonima Ilona Maska. Nezavisne analize i ranije medijske istrage pokazale su da kompleks Starbejz bilježi znatno veći procenat povreda na radu u poređenju sa konkurencijom u oblasti svemirske industrije, te da važi za najrizičnije operativno mjesto unutar same kompanije.
Samo od 2021. godine, OSHA je kaznila SpaceX ukupno 17 puta zbog ozbiljnih propusta u fabrikama i lansirnim rampama širom Sjedinjenih Američkih Država. U januaru ove godine, agencija je izrekla maksimalne finansijske kazne u iznosu od oko 115.000 dolara zbog sedam teških prekršaja, među kojima je i propust da se izvrši adekvatna inspekcija krana prije nego što se prošlog ljeta srušio u Starbejzu. Federalni registri pokazuju da SpaceX pred sudovima trenutno osporava te kazne.
Talas tužbi i pritisak na biznis
Pored pritiska regulatornih tijela, Maskovo kosmičko preduzeće suočava se i sa nizom privatnih tužbi koje su podnijeli povrijeđeni radnici i podizvođači. Među zvučnijim slučajevima izdvajaju se tužbe radnika koji su pretrpjeli teške prelome ekstremiteta usljed pada metalnih nosača sa kranova, povrede glave uzrokovane padom građevinskog otpada u liftovskim oknima, kao i incident u kojem je vozač kamiona bio polit tečnim metanom. Ranije novinarske istrage otkrile su stotine neprijavljenih povreda u kompaniji, uključujući amputacije i teške traume glave.
Brzi tempo rada i agresivni rokovi koje nameće Ilon Mask u cilju što bržeg razvoja raketa za letove na Mjesec i Mars, prema ocjenama stručnjaka, kontinuirano ugrožavaju živote zaposlenih. Ishod najnovije federalne istrage mogao bi značajno uticati na buduću dinamiku testiranja, dozvole za lansiranja, kao i na eksternu komunikaciju i reputaciju kompanije na globalnom tržištu kapitala.
ETOportal
