Ministarstvo tvrdi da je najveća prepreka administracija, ali iza evropskog poglavlja o životnoj sredini ostaju mnogo ozbiljniji izazovi – od divljih deponija i otpadnih voda do zaštite prirode i zagađenja vazduha.
Piše/nataša Goleš
Crna Gora je, prema riječima nadležnih, blizu zatvaranja jednog od najzahtjevnijih pregovaračkih poglavlja sa Evropskom unijom – Poglavlja 27 koje obuhvata životnu sredinu i klimatske promjene. Ministar ekologije Damjan Ćulafić ocijenio je da je završnica procesa blizu, ali da najveći izazov predstavljaju administrativni kapaciteti.
Ipak, iza evropskih tabela, zakona i pregovaračkih mjerila nalazi se mnogo šira slika. Za građane pitanje nije samo da li će Crna Gora zatvoriti poglavlje, već da li će nakon toga imati čistije rijeke, manje otpada, bolji kvalitet vazduha i efikasniju zaštitu prirode.
Otpad – problem koji se vidi na svakom koraku
Jedan od najvećih izazova ostaje upravljanje otpadom.
Crna Gora je usvojila nova zakonska rješenja i strateške dokumente, ali Evropska komisija godinama upozorava da je ključni problem njihova primjena. Potrebno je mnogo više selekcije otpada, reciklaže, sanacije postojećih odlagališta i kontrole nelegalnog odlaganja.
Građani svakodnevno mogu da vide posljedice – od divljih deponija uz puteve i rijeke do problema sa odlaganjem komunalnog otpada u pojedinim opštinama.
Evropski standard nije samo usvojiti zakon o otpadu. Standard znači da sistem funkcioniše.
Otpadne vode – pitanje koje čeka velika ulaganja
Drugi veliki izazov su kanalizacioni sistemi i tretman otpadnih voda.
Veliki broj lokalnih zajednica još nema savremena postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda, dok rast broja stanovnika tokom turističke sezone dodatno opterećuje postojeću infrastrukturu.
Za državu koja svoj turizam zasniva na moru, rijekama i prirodi, pitanje kvaliteta voda nije samo ekološko već i ekonomsko pitanje.
Zagađenje vazduha i dalje problem
Evropska komisija posebno insistira na kvalitetu vazduha kao jednoj od oblasti u kojima Crna Gora mora dodatno napredovati.
Najveći problem tradicionalno predstavlja područje Pljevalja, gdje kombinacija termoenergetskog sektora, industrije i geografskog položaja dovodi do perioda povećanog zagađenja.
Za građane Pljevalja evropski standard nije administrativna kategorija – to je pitanje zdravlja.
Zaštita prirode – veliko bogatstvo, velika odgovornost
Crna Gora ima ogromne prirodne resurse: nacionalne parkove, rijeke, planine i obalu. Međutim, upravo zbog toga zaštita prirode predstavlja jedno od najosjetljivijih pitanja.
Problem predstavljaju pritisci urbanizacije, nelegalna gradnja, devastacija prostora i nedovoljna kontrola korišćenja prirodnih resursa.
Evropska unija traži da se priroda ne štiti samo na papiru, već kroz stvarne mehanizme kontrole.
Klimatske promjene – obaveza koja tek dolazi
Klimatska politika biće sve važnija tema. Crna Gora mora uskladiti energetiku, industriju, saobraćaj i privredu sa evropskim ciljevima smanjenja emisija.
To znači velike promjene, ali i velike mogućnosti kroz zelene investicije i evropske fondove.
Najveće pitanje: zatvaramo li poglavlje ili rješavamo problem?
Zatvaranje Poglavlja 27 biće važan politički uspjeh. Ali prava provjera neće biti u Briselu, već u svakodnevnom životu građana.
Jer evropski standard životne sredine ne mjeri se brojem usvojenih zakona, već pitanjima:
Da li su rijeke čistije?
Da li ima manje smeća?
Da li djeca udišu zdraviji vazduh?
Da li se priroda zaista štiti?
Crna Gora može zatvoriti Poglavlje 27 na papiru. Ali pravi posao počinje tek kada evropski standardi postanu vidljivi u svakom gradu, selu i prirodnom području.
Za kraj:
„Ako Evropa kaže da je posao završen, hoće li i građani Crne Gore moći da kažu isto?“
ETOportal
