Evropski lideri poslali su jasnu političko-bezbjednosnu poruku sa samita u Briselu, Evropska unija neće se pridružiti vojnim operacijama Sjedinjenih Američkih Država i Izraela na Bliskom istoku, uprkos pritiscima iz Vašingtona.
Na sastanku Evropskog savjeta odbijena je inicijativa američkog predsjednika Donald Trump da evropske države pošalju snage radi obezbjeđenja Ormuskog moreuza, strateški ključnog pravca za globalni transport nafte i gasa. Ovakav stav ukazuje na opreznu poziciju EU, koja nastoji da izbjegne direktno vojno uplitanje u eskalirajući sukob.
Iako su evropski zvaničnici izrazili oštru kritiku prema iranskim vlastima, među državama članicama nije bilo političke volje za pružanje vojne podrške. Šefica evropske diplomatije Kaja Kallas naglasila je da „ne postoji spremnost“ za proširenje operativnog angažmana evropskih snaga.
Slične poruke dolaze iz vodećih evropskih prijestonica. Njemački kancelar Friedrich Merz istakao je da Berlin može razmatrati angažman tek nakon prestanka sukoba i uz međunarodni mandat, dok je austrijski kancelar Christian Stocker poručio da Evropa „neće dozvoliti ucjene“ niti biti uvučena u rat.
Istovremeno, politički konsenzus unutar EU ostaje krhak. Dok pojedine države, poput Holandije, pokazuju razumijevanje za bezbjednosne motive SAD i Izraela, druge, uključujući Španiju, otvoreno osporavaju legitimnost rata, upozoravajući na njegove destabilizujuće i humanitarne posljedice.
Geopolitička kriza već proizvodi ozbiljne ekonomske implikacije. Rast cijena energenata i strah od novog migracionog talasa nametnuli su Bliski istok kao centralnu temu samita. Predsjednik Evropskog savjeta António Costa upozorio je da „energija znači bezbjednost“, naglašavajući potrebu za ubrzanjem energetske autonomije EU.
Evropska komisija predložila je paket finansijskih instrumenata za ublažavanje energetskog udara, ali bez jedinstvenog rješenja koje bi amortizovalo posljedice na tržištima širom Unije. Paralelno, dio država članica zahtijeva usporavanje klimatskih politika, smatrajući ih preambicioznim u kontekstu aktuelne ekonomske i bezbjednosne nestabilnosti.
ETOportal / V.M.
