Dok klimatske promjene iz godine u godinu dodatno pojačavaju intenzitet i razornost šumskih požara, Evropska unija pravi odlučan iskorak u jačanju zajedničke bezbjednosti svojih građana. Najava formiranja panevropskih snaga od 300 vatrogasaca za brzo reagovanje predstavlja jasan signal da se požari više ne posmatraju kao lokalni incidenti, već kao zajednička prijetnja koja ne poznaje granice, administrativne linije niti turističke destinacije.
Evropski komesar za klimu Vopke Hukstra saopštio je da će nove snage biti sastavljene od vatrogasaca iz svih 27 država članica EU, sa zadatkom da se brzo raspoređuju na krizna područja gdje su nacionalni kapaciteti preopterećeni. Odluka je donesena nakon što je 2025. godina zabilježena kao najgora sezona požara u istoriji Evrope, dodatno pogoršana klimatskim promjenama, dugotrajnim sušama i ekstremnim temperaturama.
Podaci su zabrinjavajući, tokom ljetnjih mjeseci u istočnom Mediteranu izbile su stotine požara, u kojima je stradalo 20 ljudi, evakuisano oko 80.000 građana, dok je više od milion hektara zemljišta uništeno. Prema studiji organizacije World Weather Attribution, požari su u 2025. bili 22 odsto intenzivniji u odnosu na prethodne godine, dok su višednevni topli i sušni periodi koji pogoduju njihovom nastanku danas čak 13 puta vjerovatniji nego u predindustrijskom periodu.
U tom kontekstu, logično se nameće pitanje, đe je Crna Gora? Kao država sa izrazito rizičnim požarnim područjima, dugom ljetnjom sezonom i velikim brojem šumskih i ruralnih zona, Crna Gora se već godinama suočava sa istim problemima, nedostatkom kadra, neujednačenom opremljenošću, ograničenim brojem specijalizovanih vozila i nedovoljno razvijenim sistemom preventivne zaštite.
Posebno važno pitanje odnosi se na integraciju profesionalnih vatrogasno-spasilačkih jedinica sa dobrovoljnim vatrogasnim društvima, koja u mnogim opštinama raspolažu obučenim ljudstvo i lokalnim znanjem terena. Uprkos postojanju zakonskog okvira, ta integracija u praksi još nije u potpunosti zaživjela, niti je sistemski uređena na državnom nivou.
Stručna javnost godinama upozorava da bez jasne nacionalne strategije zaštite od požara, zajedničkih obuka, jedinstvenog komandnog sistema i planskog uključivanja dobrovoljnih društava, Crna Gora ostaje ranjiva. Posebno u situacijama kada se istovremeno aktivira veći broj požara, a pomoć iz vazduha ili iz inostranstva kasni.
Iskustvo Evropske unije pokazuje da odgovorne vlad već planiraju, investiraju i integrišu resurse unaprijed. U vremenu klimatskih ekstrema, zaštita građana mora biti iznad administrativnih podjela, lokalnih nadležnosti i političkih razlika. Za Crnu Goru, to znači hitnu potrebu za jasnim odgovorima, kada će dobrovoljna vatrogasna društva biti u potpunosti uključena u nacionalni sistem zaštite i spašavanja, kada će biti definisani standardi obuke i opreme, i kada će država pokazati da je bezbjednost građana prioritet, a ne sezonska tema.
NVO „Dobrovoljno vatrogasno društvo Podgorica“
