Ptičiji grip predstavlja ozbiljnu virusnu respiratornu bolest koja prvenstveno pogađa živinu i brojne vrste ptica, uključujući vodene ptice selice, ali se u određenim okolnostima može prenijeti i na ljude. Riječ je o infekciji izazvanoj virusima gripa tipa A, koji pripadaju grupi ortomiksovirusa i poznati su po sposobnosti brzih mutacija. Naučna istraživanja pokazala su da mnogi virusi gripa koji danas pogađaju ljude i druge životinje imaju svoje porijeklo upravo u virusima ptičijeg gripa. Posebnu pažnju stručnjaka izazivaju podtipovi koji se razlikuju prema površinskim proteinima – hemaglutininu (H) i neuraminidazi (N), zbog čega su poznate oznake poput Influenza A H5N1 ili Influenza A H7N9.
Prvi poznati slučajevi infekcije kod ljudi zabilježeni su 1997. godine u Hong Kong, kada je epidemija podtipa H5N1 među živinom izazvala tešku bolest kod 18 osoba, od kojih je trećina preminula. U godinama koje su uslijedile virus se proširio na više zemalja Azije, Evrope i Bliskog istoka, izazivajući velike gubitke u peradarskoj industriji. Prema podacima Svjetska zdravstvena organizacija, između 2003. i 2016. godine više od 850 ljudi bilo je zaraženo virusom ptičijeg gripa, dok je smrtnost premašila 50 odsto. Milioni ptica su u tom periodu uginuli ili su uklonjeni u pokušajima suzbijanja epidemije.
Posebnu zabrinutost izaziva mogućnost prenosa virusa na ljude. Do infekcije najčešće dolazi nakon bliskog kontakta sa zaraženim pticama, njihovim izlučevinama ili kontaminiranom opremom i površinama. Najugroženiji su uzgajivači živine, radnici na farmama i u klanicama. Simptomi kod ljudi mogu ličiti na običan grip – povišena temperatura, bol u grlu, kašalj, glavobolja i bolovi u mišićima – ali u težim slučajevima infekcija može izazvati upalu pluća, teške respiratorne komplikacije ili čak smrt. Naučnici upozoravaju da bi eventualna mutacija virusa koja bi omogućila lak prenos među ljudima mogla stvoriti uslove za novu globalnu epidemiju.
Stručnjaci naglašavaju da je rano otkrivanje presudno za kontrolu bolesti. Savremene dijagnostičke metode, poput PCR testiranja i analiza virusnih antigena, omogućavaju brzo prepoznavanje virusa i njegovih podtipova. U peradarskoj industriji najefikasnija mjera suzbijanja epidemije i dalje ostaje brzo uklanjanje zaraženih jata i temeljna dezinfekcija farmi i opreme, čime se smanjuje rizik od širenja infekcije i eventualnog prenosa na ljude. Upravo zbog toga zdravstvene organizacije širom svijeta pozivaju na pojačan nadzor i stalnu budnost kada je riječ o pojavi ptičijeg gripa.
ETOportal
