Atina je zbog ekstremnih temperatura otvorila klimatizovane prostore, organizovala terenske ekipe za pomoć beskućnicima i postavila više od 130 pojilica za životinje. U Crnoj Gori se pitanje zaštite građana tokom dugotrajnih toplotnih talasa uglavnom svodi na vremenska upozorenja i pojedinačne apele. Zato se nameće jednostavno pitanje: ko obilazi stare, bolesne, nepokretne, beskućnike i ljude koji žive u improvizovanim uslovima kada temperature danima prelaze granice uobičajenog ljetnjeg vremena?
Crnogorski Zavod za hidrometeorologiju i seizmologiju jeste objavljivao upozorenja na veoma toplo vrijeme. U njegovim prognozama za centralni dio zemlje posljednjih dana bilježene su maksimalne temperature iznad 35 stepeni, uz upozorenja na povećanu opasnost od požara. Ali upozorenje o vremenu nije isto što i plan zaštite stanovništva. Kada toplotni talas traje danima, odgovornost se više ne završava na meteorološkoj prognozi. Tada bi trebalo da bude jasno ko vodi evidenciju posebno ugroženih osoba, ko ih kontaktira, ko im obezbjeđuje vodu, rashlađivanje i eventualni transport do zdravstvene ustanove. Hitna pomoć radi neprekidno i ima terenske timove u cijeloj državi, ali njena zakonska i profesionalna uloga prvenstveno je pružanje neodložne medicinske pomoći, a ne sistematski socijalni obilazak svih ugroženih građana.
Tu se otvara mnogo važnije pitanje od samog broja oborenih temperaturnih rekorda dali u Crnoj Gori postoji funkcionalan lanac odgovornosti između meteorološke službe, zdravstvenog sistema, lokalnih samouprava i socijalnih službi kada ekstremna vrućina postane rizik po život? Iskustvo Atine pokazuje kako izgleda konkretna lokalna reakcija, klimatizovani prostori za ranjive građane i terenske ekipe koje obilaze ljude bez krova nad glavom. Crna Gora ima lokalne socijalne službe i institucije koje mogu reagovati, ali javnosti nije dovoljno jasno da li se tokom dugotrajnih toplotnih talasa sprovodi organizovan obilazak najugroženijih i po kojim kriterijumima. Posebno je važno pitanje Podgorice, gdje je u gradskom budžetu za 2026. godinu predviđena i pomoć beskućnicima, dok je tokom javne rasprave problematizovano pitanje evidencije ljudi koji se tretiraju kao beskućnici i načina na koji im se pomoć obezbjeđuje.
A ekstremna vrućina nije samo zdravstveni problem, ona je test sposobnosti države da zaštiti one koji sami ne mogu da se zaštite. Starija osoba koja živi sama, nepokretni građanin, hronični bolesnik, čovjek bez krova nad glavom ili porodica koja živi u improvizovanom prostoru ne mogu biti tretirani kao prosječni građani kojima je dovoljno reći da „izbjegavaju sunce i piju dovoljno tečnosti“. To su ljudi kojima je potrebna konkretna pomoć. Zato bi javnost trebalo da dobije odgovor na nekoliko vrlo jednostavnih pitanja: koliko osoba se trenutno smatra posebno ugroženim zbog vrućine, ko ih obilazi, koliko je terenskih ekipa angažovano, koliko je obezbijeđeno klimatizovanih prostora, gdje građanin može da se skloni od ekstremne vrućine i postoji li jedinstveni krizni protokol za toplotne talase? Ako takav sistem postoji, treba ga jasno predstaviti građanima. Ako ne postoji, onda je vrijeme da se napravi prije nego što sljedeći toplotni talas postane tragedija. Jer u vremenu kada ekstremne temperature postaju sve češće, pitanje više nije da li će Crna Gora imati vrela ljeta. Pitanje je koliko je država spremna da zaštiti one koji ih najteže podnose.
ETOportal / V.M.
