Donald Tramp objavio da su SAD, Danska i Grenland postigli novi bezbjednosni sporazum. Vašington dobija dugoročna prava, ali Grenland ostaje pod danskim suverenitetom.
Američki predsjednik Donald Tramp saopštio je da su Sjedinjene Američke Države, Danska i Grenland postigli sporazum kojim se dugoročno uređuje američko vojno i bezbjednosno prisustvo na arktičkom ostrvu. Tramp je sporazum opisao kao aranžman koji Sjedinjenim Državama daje „trajnu kontrolu“ nad bezbjednošću Grenlanda.
Tramp je poručio da će SAD imati mogućnost da preduzmu mjere koje smatraju neophodnim za bezbjednost Grenlanda i Sjedinjenih Država, kao i da će protivnicima Vašingtona biti onemogućeno da uspostave vojne baze ili drugo vojno prisustvo na ostrvu bez američkog odobrenja.
Američki predsjednik najavio je i planove za proširenje vojnog prisustva SAD na Grenlandu, navodeći da će biti razmatrane lokacije na kojima bi ono moglo biti dodatno razvijeno. Sjedinjene Države već imaju vojno postrojenje Pituffik Space Base na Grenlandu.
Uprkos Trampovoj formulaciji o „trajnoj kontroli“, dostupni izvještaji ne ukazuju na to da SAD preuzimaju vlasništvo ili suverenitet nad Grenlandom.
Danska i grenlandska vlada saopštile su da sporazum potvrđuje suverenitet i teritorijalni integritet Kraljevine Danske, kao i pravo naroda Grenlanda na samoopredjeljenje.
Američko-danski aranžman predviđa jačanje američkih bezbjednosnih i vojnih prava na ostrvu, dok bi istovremeno trebalo da spriječi Rusiju, Kinu i druge države koje nijesu članice NATO-a da uspostave vojno prisustvo ili vrše određene osjetljive investicije na Grenlandu.
Danska i Grenland najavili su da bi sporazum trebalo da bude potpisan naredne sedmice, na marginama Generalne skupštine Ujedinjenih nacija u Njujorku.
Nakon potpisivanja, sporazum mora proći odgovarajuće parlamentarne procedure u Danskoj i Grenlandu prije nego što stupi na snagu.
Tramp je sporazum opisao kao aranžman „beskonačnog trajanja“, dok su danski i grenlandski zvaničnici znatno opreznije govorili o njegovom sadržaju i naglasili očuvanje suvereniteta i prava Grenlanda na samoopredjeljenje.
Američki državni sekretar Marko Rubio saopštio je da sporazum dugoročno rješava bezbjednosne interese SAD u vezi sa Grenlandom.
Grenland, dakle, ne postaje američka teritorija. Riječ je o novom bezbjednosnom aranžmanu koji značajno proširuje i dugoročno uređuje američko vojno prisustvo i strateška prava na ostrvu, uz formalno zadržavanje danskog suvereniteta.
ETOportal / V.M.
