Najnoviji izvještaj Savjeta Evrope o stanju zatvorske populacije u evropskim državama pokazao je zabrinjavajuće trendove u crnogorskom penitencijarnom sistemu. Prema podacima iz izvještaja SPACE I za 2025. godinu, Crna Gora je među državama koje su u proteklih godinu zabilježile najveći rast stope zatvaranja, dok stručnjaci upozoravaju da povećan broj pritvorenika i pritisak na zatvorske kapacitete predstavljaju ozbiljan izazov za sistem izvršenja krivičnih sankcija.
Kako se navodi u dokumentu Savjeta Evrope, stopa zatvaranja u Crnoj Gori porasla je za čak 22 odsto u periodu od januara 2024. do januara 2025. godine, čime se država našla odmah iza Turske, gdje je evidentiran rast od 29 procenata.
Sa približno 200 zatvorenika na 100.000 stanovnika, Crna Gora se danas ubraja među evropske države sa najvišom stopom zatvorske populacije. Takvi podaci, prema ocjenama penoloških stručnjaka, ukazuju na potrebu detaljne analize kaznene politike, trajanja pritvora i efikasnosti alternativnih sankcija.
Posebnu pažnju izaziva podatak da čak 53 odsto osoba koje se nalaze iza zatvorskih zidina u Crnoj Gori čine pritvorenici, odnosno lica protiv kojih sudski postupci još nijesu pravosnažno okončani. Time se Crna Gora svrstava među zemlje sa najvećim udjelom pritvorenih osoba u Evropi.
Savjet Evrope u izvještaju podsjeća da je na evropskom nivou u prosjeku svaki četvrti zatvorenik u statusu pritvora, što dodatno pokazuje koliko crnogorski podaci odstupaju od kontinentalnog prosjeka.
Analiza zatvorske populacije pokazuje i da Crna Gora ima jednu od najstarijih zatvorskih populacija u Evropi. Prosječna starost zatvorenika iznosi 41 godinu, čime se država nalazi uz Estoniju i Srbiju među zemljama sa najizraženijim trendom starenja zatvorenika.
Istovremeno, udio žena u ukupnoj zatvorskoj populaciji iznosi svega 2,8 odsto, što je među najnižim procentima registrovanim u evropskim zatvorskim sistemima.
Na nivou cijele Evrope problem prenatrpanosti zatvora i dalje ostaje jedno od ključnih pitanja penalne politike. Prema podacima Savjeta Evrope, broj zatvorenika porastao je sa 94,7 na 95,2 na svakih 100 raspoloživih mjesta, dok je devet evropskih zatvorskih sistema prijavilo ozbiljnu prenatrpanost kapaciteta.
Kada je riječ o strukturi kriminaliteta, Savjet Evrope navodi da su najčešći razlozi za izdržavanje zatvorskih kazni i dalje krivična djela povezana sa narkoticima, koja čine 17,3 odsto svih presuda, dok slijede krađe sa 12,1 procenat. Značajan dio zatvorske populacije čine i osuđenici za nasilna krivična djela, uključujući ubistva, seksualne delikte, teška fizička nasilja i razbojništva.
Stručnjaci iz oblasti penologije upozoravaju da rast zatvorske populacije ne predstavlja samo bezbjednosno pitanje, već i ozbiljan društveni i institucionalni izazov, koji zahtijeva reforme u oblasti krivične politike, efikasnije sudske postupke i snažnije mehanizme resocijalizacije osuđenih lica.
ETOportal / V.M.
