Njemački kancelar Fridrih Merc i francuski predsjednik Emanuel Makron namjeravaju da na samitu Evropska unija – Zapadni Balkan i Moldavija u Tivtu predstave zajedničku inicijativu kojom bi se ubrzao proces evropskih integracija država kandidata. Prema zajedničkom dokumentu o stavu vlada Njemačke i Francuske, Berlin i Pariz zalažu se za postepeno uključivanje zemalja kandidata u ključne evropske politike i institucije i prije njihovog punopravnog članstva u Evropskoj uniji. Cilj inicijative je da se procesu proširenja vrati politička dinamika u trenutku kada Evropska unija nastoji ojačati svoju geopolitičku poziciju i odgovoriti na nove bezbjednosne izazove na evropskom kontinentu.
Dokument, u koji su uvid imale međunarodne novinske agencije, predviđa da zemlje koje ispune određene reformske i pregovaračke kriterijume dobiju privilegovan pristup jedinstvenom evropskom tržištu, kao i mogućnost slanja predstavnika u pojedine evropske institucije u statusu posmatrača. Na taj način države kandidati mogle bi ranije osjetiti konkretne koristi evropske integracije, dok bi Evropska unija istovremeno jačala političke i ekonomske veze sa regionom. „Politici proširenja potreban je novi zamah“, navodi se u dokumentu koji predstavlja zajednički pokušaj dvije vodeće članice EU da redefinišu dosadašnji model pristupanja, često kritikovan zbog sporosti i složenih birokratskih procedura.
Inicijativa dolazi u trenutku kada je proširenje ponovo postalo jedno od centralnih strateških pitanja Evropske unije, posebno nakon ruske agresije na Ukrajinu i intenziviranja evropskih ambicija zemalja istočnog i jugoistočnog susjedstva. Brisel posljednjih godina traži mehanizme kojima bi državama kandidatima ponudio opipljive koristi i prije formalnog prijema u članstvo, a samit u Tivtu mogao bi označiti početak novog pristupa evropskim integracijama. Za zemlje Zapadnog Balkana, među kojima je Crna Gora trenutno najdalje odmakla u pregovaračkom procesu, prijedlog Berlina i Pariza mogao bi predstavljati najkonkretniji politički signal da Evropska unija želi ubrzati njihovo približavanje evropskom prostoru prije konačne odluke o članstvu.
ETOportal / V.M.
