Prije samo pet godina, više od polovine gasa koji se trošio u Evropi stizalo je iz Rusije, mahom gasovodima. Međutim, ruska invazija na Ukrajinu i evropska težnja za smanjenjem zavisnosti od Moskve, ubrzo su zatvorile ovaj put – posebno nakon uništenja Sjevernog toka.
Danas Evropa masovno uvozi tečni gas (LNG), pri čemu čak 57 odsto dolazi iz Sjedinjenih Američkih Država, a procjenjuje se da bi do 2030. taj udio mogao porasti na 80 odsto. Do 2016. godine SAD uopšte nisu izvozile gas, dok su danas najveći svjetski izvoznici LNG-a.
Novi tokovi gasa kroz Grčku i Balkan
Američki gas stiže i kroz Grčku, gdje konzorcijum Atlantic-See LNG planira godišnje snabdijevanje od 15 milijardi kubika. Za poređenje, ukupna godišnja potrošnja gasa u Srbiji iznosi tri milijarde kubnih metara. U istom aranžmanu, njemačka firma Securing Energy for Europe uvozi 2,25 miliona tona američkog LNG-a godišnje, kroz pogone u Luizijani.
Analitičari upozoravaju da ovakva koncentracija snabdijevanja čini Evropu zavisnom od jednog dominantnog dobavljača, što povećava geopolitički rizik i ugrožava energetsku sigurnost.
Sporazumi sa SAD i pritisci
Prethodna američka administracija, predvođena Donaldom Trampom, kroz prijetnje carinama osigurala je sporazum vrijedan 750 milijardi dolara, kojim se EU obavezala na masovni uvoz američkih energenata. Analitičari navode da taj dogovor stvara “visokorizičnu zavisnost” od američkog LNG-a i otežava prelazak na čiste i domaće izvore energije.
Alternativa: obnovljivi izvori
Evropski komesar za energetiku Dan Jorgensen naglasio je da Evropa mora težiti nezavisnosti kroz ulaganja u obnovljive izvore – vjetroparkove na moru, solarnu energiju i diversifikaciju uvoza gasa iz Kanade, Katara i Alžira. Preko 120 organizacija civilnog društva pozvalo je EU lidere da prekinu trgovinski pritisak SAD i smanje zavisnost od fosilnih goriva, ukazujući na potrebu strateške samostalnosti u energetici.
Iako Evropa više nije zavisna od ruskog gasa, nova energetska dinamika stvara rizik od prelaska u zavisnost od američkog LNG-a, sa višim cijenama i potencijalno geopolitčki rizičnom situacijom. Stručnjaci smatraju da je ključno balansirati trenutne energetske potrebe sa dugoročnim planovima za tranziciju ka čistim i domaćim izvorima energije.
ETOportal
