Novo istraživanje otkrilo je da protein STING može da pokrene zapaljensku reakciju i bez prisustva DNK na pogrešnom mjestu, što bi moglo da doprinese razvoju novih terapija za infekcije, rak i autoimune bolesti.
Razumijevanje upale – i prije svega načina na koji ona može da se kontroliše – jedan je od najvećih izazova savremene medicine. Iako zapaljenska reakcija predstavlja ključni mehanizam odbrane organizma od infekcija, njena pretjerana aktivacija može da doprinese razvoju brojnih bolesti, od kovida 19 i autoimunih poremećaja do neurodegenerativnih oboljenja.
Naučnici sada vjeruju da su napravili važan korak ka boljem razumijevanju ovih procesa. Novo istraživanje, objavljeno u aprilu 2026. godine, pokazalo je da protein poznat kao STING može da aktivira imunološki odgovor na način koji do sada nije bio poznat.
Zašto je upala važna?
Upala predstavlja prvu liniju odbrane organizma. Kada virusi, bakterije ili drugi patogeni uđu u tijelo, imuni sistem pokreće zapaljensku reakciju koja otežava širenje infekcije i aktivira druge odbrambene mehanizme.
Međutim, kada organizam izgubi kontrolu nad tim procesom, posljedice mogu biti ozbiljne. Tokom pandemije kovida 19 pokazalo se da su teži oblici bolesti često bili posljedica pretjerane reakcije imunog sistema, a ne samog virusa.
Kontrola upale danas je od ključnog značaja i u liječenju malignih bolesti, autoimunih poremećaja, ali i u istraživanjima koja se bave starenjem i bolestima poput Alchajmerove i Parkinsonove.
STING – regulator imunološkog odgovora
Jedan od najvažnijih regulatora zapaljenskog odgovora jeste protein STING, koji se nalazi u endoplazmatičnom retikulumu ćelija.
Njegova osnovna uloga je da prepozna prisustvo DNK na mjestu gdje ona ne bi smjela da se nalazi. DNK se, naime, normalno čuva u jedru ćelije, a njeno pojavljivanje van tog prostora može ukazivati na ozbiljno oštećenje ćelije ili prisustvo virusa i bakterija.
Kada detektuje takvu prijetnju, STING aktivira alarm i pokreće odbrambene mehanizme organizma.
Novo otkriće mijenja dosadašnja saznanja
Prema rezultatima najnovijeg istraživanja, STING može da se aktivira i bez prisustva DNK van jedra ćelije.
Naučnici su utvrdili da povećan nivo kalcijuma u citoplazmi, u kombinaciji sa stresom u endoplazmatičnom retikulumu, može da izazove antivirusni i zapaljenski odgovor.
Ovo otkriće pokazuje da STING nije samo „čuvar“ koji prepoznaje zalutalu DNK, već mnogo složeniji sistem sposoban da registruje različite oblike ćelijskog stresa.
Istraživači smatraju da bi novo razumijevanje mehanizma aktivacije ovog proteina moglo da otvori vrata razvoju inovativnih terapija za infekcije, rak i autoimune bolesti.
Kako višak kalcijuma utiče na ćelije?
Autori istraživanja ovaj proces objašnjavaju jednostavnom analogijom.
Ćeliju porede sa kuhinjom, dok kalcijum opisuju kao veoma ljutu kajensku papriku. U malim količinama začin može poboljšati ukus jela, ali ako se cijela posuda prospe, jelo postaje nejestivo.
Na sličan način, prevelika količina kalcijuma može izazvati snažan stres u ćeliji i dovesti do njenog odumiranja.
Naučnici vjeruju da bi pažljivo kontrolisana aktivacija proteina STING u budućnosti mogla da poboljša zaštitu organizma od infekcija i doprinese razvoju novih terapijskih pristupa za brojna zapaljenska oboljenja.
ETOportal
