Sastanak Parlamentarnog odbora za stabilizaciju i pridruživanje (POSP) između Crne Gore i Evropske unije, održan u Strazburu, završen je usvajanjem zajedničke Deklaracije u kojoj je Podgorici upućena snažna politička podrška evropskom putu, ali i nekoliko osjetljivih poruka koje zadiru u pitanja transparentnosti, institucionalnog nasljeđa i suočavanja sa prošlošću.
Među najznačajnijim segmentima usvojenog dokumenta nalazi se poziv da se obezbijedi puni pristup arhivama bivše jugoslovenske Službe državne bezbjednosti (UDBA) i Kontraobavještajne službe (KOS) nekadašnje Jugoslovenske narodne armije, uključujući i dokumentaciju koja se nalazi u Podgorici.
Takva formulacija u evropskim dokumentima nije samo administrativna preporuka, već jasna politička poruka da proces evropskih integracija više nije isključivo vezan za tehničko zatvaranje pregovaračkih poglavlja, već i za pitanja demokratske transparentnosti, institucionalne odgovornosti i rasvjetljavanja djelovanja bivših bezbjednosnih struktura.
Deklaracija je usvojena na sjednici kojom su kopredsjedavali evropski parlamentarac Tomas Vajc i predsjednik Delegacije Skupštine Crne Gore Dejan Đurović. U dokumentu se konstatuje da je Crna Gora ostvarila “značajan napredak” tokom posljednjih šest mjeseci, posebno u segmentu evropskih reformi i dinamike pregovaračkog procesa.
Evropski i crnogorski parlamentarci podsjetili su da je Crna Gora do sada privremeno zatvorila ukupno 14 pregovaračkih poglavlja, čime je, kako se navodi, dodatno potvrđena njena pozicija “predvodnice u procesu pristupanja Evropskoj uniji” među državama regiona Zapadnog Balkana.
Ipak, uz pohvale je stiglo i upozorenje da zemlju očekuje “intenzivan period sa velikim obimom posla koji treba da bude završen”, što se prije svega odnosi na reforme u oblasti vladavine prava, funkcionisanja institucija i usklađivanja sa evropskim standardima.
Posebnu političku težinu ima dio Deklaracije koji se odnosi na ambiciozan plan zatvaranja pregovora sa Evropskom unijom. POSP je pozvao evropske institucije i države članice da započnu unutrašnje pripreme za narednu fazu procesa, uključujući i izradu Ugovora o pristupanju Crne Gore EU.
Takav signal iz Strazbura u diplomatskim krugovima tumači se kao potvrda da Brisel Crnu Goru i dalje vidi kao najozbiljnijeg kandidata za naredno proširenje, ali i kao poruka da će završnica pregovora zahtijevati znatno snažniju političku stabilnost i institucionalnu efikasnost nego do sada.
ETOportal
