Nakon tri sedmice intenzivnih sukoba, administracija Donald Trump započela je preliminarne razgovore o narednoj fazi konflikta i mogućnosti otvaranja mirovnog procesa sa Iranom, ukazuju izvori upoznati sa diplomatskim aktivnostima.
Prema navodima američkih zvaničnika i izvora bliskih pregovorima, u inicijalne konsultacije uključeni su specijalni izaslanik Steve Witkoff i savjetnik Bijele kuće Jared Kushner. Iako direktni kontakti između Sjedinjene Američke Države i Iran za sada izostaju, komunikacija se odvija putem posredničkih kanala, prije svega kroz Egipat, Katar i Ujedinjeno Kraljevstvo.
Diplomatski izvori navode da su Kairo i Doha signalizirali Vašingtonu i Tel Avivu da Teheran pokazuje određeni stepen spremnosti za otvaranje pregovora, što se u aktuelnim geopolitičkim okolnostima tumači kao potencijalni prozor za deeskalaciju.
“ Naša procjena je da smo zaustavili dalje napredovanje Irana ,“naveo je jedan američki zvaničnik, uz ocjenu da bi takav odnos snaga mogao podstaći Teheran na pregovarački sto.
U tom kontekstu, Sjedinjene Države su definisale šest ključnih zahtjeva koji bi predstavljali osnov za eventualni bezbjednosni sporazum.
Prvi zahtjev odnosi se na petogodišnji moratorijum na razvoj iranskog raketnog programa,.
Drugi zahtjev podrazumijeva potpunu zabranu obogaćivanja uranijuma, što je pitanje od centralnog značaja za međunarodnu zajednicu.
Treći uslov predviđa demontažu reaktora u nuklearnim postrojenjima u Natanzu, Isfahanu i Fordou, lokacijama koje su bile meta prethodnih vojnih operacija SAD i Izraela.
Četvrti zahtjev podrazumijeva uspostavljanje rigoroznog međunarodnog nadzora nad proizvodnjom i upotrebom centrifuga i srodne tehnologije, sa ciljem sprječavanja potencijalnog razvoja nuklearnog oružja.
Peti segment odnosi se na regionalnu dimenziju bezbjednosti i uključuje zaključivanje sporazuma o kontroli naoružanja sa državama Bliskog istoka, uz ograničenje broja balističkih projektila na najviše hiljadu.
Konačno, šesti uslov zahtijeva prekid finansiranja i podrške savezničkim i posredničkim grupama u regionu, uključujući Hezbolah u Libanu, Hute u Jemenu i Hamas u Gazi, što Vašington vidi kao ključni element stabilizacije šireg bezbjednosnog okruženja.
Iako su pregovori i dalje u ranoj fazi i bez direktnih kontakata, diplomatski signali ukazuju na mogućnost redefinisanja odnosa između dvije strane, u trenutku kada globalna bezbjednosna arhitektura ostaje pod snažnim pritiskom.
ETOportal / V.M.
