Plavsko jezero, jedan od najdragocjenijih prirodnih fenomena sjevera Crne Gore i simbol netaknute ljepote Prokletija, godinama nestaje pod pritiskom sedimentacije, erozije i nekontrolisanih prirodnih procesa koji mijenjaju njegovu geološku i ekološku strukturu. Stručnjaci upozoravaju da se jezero ubrzano zatrpava nanosima koje donosi rijeka Ljuča, dok klimatske promjene, bujične vode i devastacija riječnih korita dodatno ugrožavaju njegov opstanak. U lokalnoj zajednici sve glasnije se govori da „Suza Balkana“ pred očima gubi svoj autentični oblik, dubinu i biodiverzitet, čime je dovedena u pitanje ne samo prirodna ravnoteža ovog prostora, već i dugoročna održivost razvoja čitavog plavskog kraja.
U pokušaju da se zaustavi višedecenijska degradacija, Opština Plav je, uz podršku Svjetske banke, pokrenula prve ozbiljne institucionalne korake ka zaštiti i revitalizaciji jezera. Predsjednik Opštine Nihad Canović saopštio je nakon sastanka sa predstavnicima Svjetske banke da je za izradu Okvira za upravljanje životnom sredinom i socijalnim pitanjima za Plavsko jezero i kompletan sliv opredijeljeno više od pola miliona dolara. Na sastanku kojem su prisustvovali predstavnici Svjetske banke predvođeni šefom operacija Denisom Mesihovićem i projektni tim na čelu sa Vladanom Dubljevićem potvrđeni su naredni koraci u okviru SDIP II programa, koji bi trebalo da postavi temelje za dugoročnu zaštitu jezera prema međunarodnim ekološkim standardima. Planirana je izrada projektne dokumentacije prve faze revitalizacije koja podrazumijeva uklanjanje sedimenta iz dijela jezera, sprovođenje antierozionih mjera u slivu, stabilizaciju obala rijeke Ljuče, kao i detaljne hidrološke, geološke i ekološke analize nanosa, poplava i kvaliteta voda.
Iza administrativnih formulacija krije se jedan od najvažnijih ekoloških projekata u savremenoj istoriji sjevera Crne Gore. Geolozi i ekološki istraživači upozoravaju da je Plavsko jezero posljednjih decenija izgubilo značajan dio svoje prirodne zapremine upravo zbog intenzivnog taloženja materijala koji se sa okolnih planinskih masiva spušta u jezerski basen. Ukoliko revitalizacija uspije, Plavsko jezero moglo bi postati primjer kako se kombinacijom nauke, međunarodne podrške i lokalne odgovornosti može spasiti jedan od najvrijednijih prirodnih ekosistema Balkana. U suprotnom, Crna Gora bi mogla izgubiti ne samo dragocjeni hidrološki fenomen, već i prostor koji predstavlja ključni turistički, klimatski i identitetski resurs čitavog regiona.
ETOportal / V.M.
