Stanje morske sredine u Bokokotorskom zalivu nalazi se pod ozbiljnim i kontinuiranim pritiskom, a koncentracije teških metala, organskih zagađivača i opasnih sintetičkih jedinjenja dostigle su kritičan nivo. Prema zvaničnim podacima iz Predloga strategije morske sredine, situacija je najalarmantnija na prostorima bivšeg Brodogradilišta Bijela, Porto Montenegra (nekadašnjeg Remontnog zavoda „Arsenal“), kao i u lukama Tivat i Kotor. Iako su industrijski giganti u Bijeloj i Tivtu odavno prestali sa radom, dokument upozorava da su upravo oni i dalje najveći krivci za živu i druge otrove koji leže nataloženi u morskom dnu.
Brodogradilište Bijela zvanično je markirano kao jedna od pet najopasnijih crnih ekoloških tačaka u državi. Sa druge strane, luksuzni tivatski Porto Montenegro, uprkos modernom izgledu, i dalje bilježi ekstremno visoku kontaminaciju morskog sedimenta, đe je posebno uočeno prisustvo žive. Pored starih ekoloških grijeha, stručnjaci upozoravaju da se ne smije zanemariti ni negativan uticaj modernih plovila u marinama. Svake godine evidentira se pojava naftnih mrlja, što direktno utiče na konstantan rast organskih zagađivača. Slični ekološki pritisci i zagađenja detektovani su i na otvorenom moru, đe su najugroženije zone oko luka i marina u Baru i Budvi.
Dodatni rizik za biodiverzitet crnogorskog dijela Jadranskog mora predstavlja najezda stranih vrsta organizama. Početne stručne procjene pokazuju prisustvo čak 36 stranih vrsta, među kojima je šest vrsta makroalgi, 19 vrsta zoobentoskih organizama i 11 vrsta riba. Među njima, alge Caulerpa cylindracea i Womersleyella setacea zvanično su proglašene invazivnim. One su već godinama prisutne u crnogorskom akvatorijumu i uspješno šire svoje stanište, potiskujući domaće vrste, dok za ostale pridošle organizme još uvijek nema dovoljno podataka kako bi se procijenio nivo njihove štetnosti.
Kao jedna od najvećih i najuočljivijih prijetnji morskom ekosistemu ističe se čvrsti otpad vještačkog porijekla. Čak 80 odsto cjelokupnog otpada koji pluta površinom, leži na dnu ili završava na plažama čine vještački polimeri, odnosno plastika. Analiza prostorne distribucije jasno pokazuje da je količina ovog nerazgradivog otpada znatno veća u plitkim priobalnim područjima, poput Bokokotorskog zaliva, nego na otvorenom moru. Autori ovog strateškog dokumenta zaključuju da je zbog sve alarmantnijeg stanja neophodno hitno sprovesti detaljnu i sveobuhvatnu procjenu stanja mora i obalnog pojasa za čitavu teritoriju Jadrana, kako bi se spriječile nepovratne ekološke posledice.
ETOportal/Nataša Goleš
