Stejt department razvija onlajn platformu pod nazivom „freedom.gov“, čija je namjera da korisnicima u Evropi i drugim regionima omogući pristup sadržajima koji su u njihovim državama ograničeni ili zabranjeni. Prema navodima agencije Rojters, Vašington projekat vidi kao instrument borbe protiv cenzure i promocije digitalne slobode.
Šta je cilj projekta?
Prema izvorima upoznatim sa planom, portal bi mogao uključivati i VPN funkciju, kako bi se internet saobraćaj korisnika prikazivao kao da dolazi iz Sjedinjenih Američkih Država, uz tvrdnju da aktivnost na sajtu ne bi bila praćena. Projekat vodi pomoćnica sekretara za javnu diplomatiju Sara Rodžers, a njegovo predstavljanje bilo je planirano na Bečkoj bezbjednosnoj konferenciji, iako je lansiranje, prema pojedinim izvorima, odloženo.
Zvanični predstavnik Stejt departmenta negirao je da postoji poseban program usmjeren na zaobilaženje evropskih zakona, ali je potvrdio da je digitalna sloboda – uključujući tehnologije privatnosti i alate za pristup informacijama, jedan od prioriteta američke spoljne politike.
Politička pozadina i transatlantski kontekst
Administracija predsjednika Donald Trump snažno insistira na zaštiti slobode govora, posebno u dijelu koji se odnosi na, kako navodi, ograničavanje konzervativnih stavova na internetu. U tom kontekstu, američki zvaničnici kritikovali su evropske regulative poput Akta o digitalnim uslugama, ocjenjujući da prekomjerno zadiru u slobodu izražavanja.
Evropski pristup, međutim, zasniva se na drugačijem pravnom i istorijskom okviru. Ograničenja govora u EU razvijana su kao odgovor na ekstremističku propagandu i istorijska iskustva sa nacizmom, uz nastojanje da se spriječi širenje mržnje i nasilnog ekstremizma.
Otvorena pitanja i moguće posljedice
Projekat „freedom.gov“ mogao bi dodatno zategnuti odnose između Vašingtona i evropskih partnera, već opterećene nesuglasicama oko trgovine, bezbjednosne politike i rata u Ukrajini. Istovremeno, otvara se dilema da li bi ovakav potez mogao biti protumačen kao podsticanje građana da zaobilaze domaće zakone, što bi Sjedinjene Države dovelo u osjetljivu diplomatsku poziciju.
Prema dostupnim informacijama, domen „freedom.gov“ registrovan je početkom januara i trenutno ne sadrži operativan sadržaj. Da li će platforma zaista zaživjeti i u kom obliku, zavisiće od političke procjene u Vašingtonu i reakcije evropskih saveznika.
U širem smislu, inicijativa otvara pitanje gdje je granica između promocije slobode informisanja i miješanja u regulatorni suverenitet drugih država, dilemu koja bi mogla obilježiti narednu fazu digitalne diplomatije između SAD i Evrope.
ETOportal / V.M.
