Na Bliskom istoku se dešava ono što su mnogi analitičari godinama predviđali: Izrael i Iran su zakoračili u otvoreni vojni sukob, čije posljedice prijete da prerastu u svjetsku bezbjednosnu krizu.
U ranim jutarnjim časovima petka, Izrael je pokrenuo opsežnu vojnu operaciju pod nazivom „Uzdignuti lav“, gađajući ključne tačke iranskog nuklearnog programa i infrastrukturu dalekometnih raketa. Prema izvještajima izraelskog vojnog radija, napadi su bili „precizni i koordinisani“, usmjereni na eliminaciju strateških prijetnji.
U naletu izraelskih udara život su izgubili visoki iranski vojni i naučni zvaničnici. Među poginulima je i načelnik Generalštaba Oružanih snaga Irana, general Mohamad Hosein Bageri , najviši vojni činovnik Islamske Republike. Uz njega su stradala i dva prominentna nuklearna naučnika: Ferejdun Abasi-Davani i Mohamad Mehdi Tehranči, čije se ime često povezivalo sa naporima Teherana da razvije nuklearno oružje.
Vrhovni lider Irana, ajatolah Ali Hamnei, poručio je da je riječ o „zločinačkom činu cionističkog režima“, obećavši „gorku i bolnu“ osvetu.
Odmah nakon početka izraelskih napada, avio-kompanije su preusmjerile ili otkazale letove iznad Izraela, Irana, Iraka i Jordana. Prema sajtu Flightradar24, u pitanju je jedna od najvećih vazdušnih blokada na Bliskom istoku u posljednjoj deceniji.
U znak odgovora, Iran je lansirao preko 100 bespilotnih letjelica ka izraelskoj teritoriji. Portparol izraelske vojske, brigadni general Efi Defrin, potvrdio je da je riječ o „masovnom napadu dronovima“ i dodao da se radi na njihovom presretanju. Detalji o šteti ili eventualnim žrtvama još nijesu saopšteni.
Zvanični Aman jasno se distancirao od sukoba. Portparol jordanske vlade Muhamad al-Momani poručio je da kraljevstvo neće dozvoliti narušavanje svog vazdušnog prostora, niti će biti bojno polje u bilo kakvom sukobu. Bezbijednost naših građana je crvena linija.
Sličnu poruku poslala je i Saudijska Arabija, koja je osudila izraelske napade, nazivajući ih „očiglednim kršenjem međunarodnog prava i suvereniteta bratske Islamske Republike Iran“.
Predsjednik Izraela Isak Hercog istakao je da se zemlja nalazi pod „direktnom egzistencijalnom prijetnjom“. Iranski režim godinama radi na razvoju nuklearnog oružja. Njihova otvorena prijetnja da unište Izrael nije prazna retorika, napisao je Hercog na mreži Iks.
Premijer Benjamin Netanjahu, u vanrednom obraćanju naciji, rekao je da su izraelske snage pogodile „srce iranskog programa obogaćivanja uranijuma“, uključujući objekat u Natanzu i naučnike koji rade na razvoju nuklearne bombe. Ovo je ciljano odbrambeno djelovanje. Izrael nikada neće dozvoliti da oni koji pozivaju na naše uništenje dobiju sredstva da to ostvare. Večeras te riječi prati dejstvo , izjavio je Netanjahu.
Iranski mediji su potvrdili seriju eksplozija u glavnom gradu Teheranu i njegovoj okolini. Obustavljeni su svi letovi sa međunarodnog aerodroma Imam Homeini, a nacionalna televizija izvještava o opštoj pripravnosti.
Nezvanični izvori govore da Iran planira balistički protivudar ka izraelskoj teritoriji, što bi moglo dodatno proširiti sukob i uvući druge regionalne sile.
Pitanje koje ostaje jeste: Da li se međunarodna zajednica može brzo konsolidovati i spriječiti novi svjetski rat? Jer ako se sada ne reaguje , sutra može biti kasno. Stručnjaci upozoravaju da je svijet svjedok najopasnijeg momenta od Hladnog rata. Nuklearni potencijali, regionalne alijanse, neskriveni apeli za osvetom i međunarodna pasivnost stvaraju zapaljiv koktel
ETOportal / V.M.
