Francuski predsjednik Emanuel Makron zatražio je od predsjednice Evropske komisije Ursule fon der Lajen da pokrene izradu evropskog zakona kojim bi djeci mlađoj od 15 godina bio zabranjen pristup društvenim mrežama.
Makron je zahtjev uputio u pismu fon der Lajen, uz obrazloženje da je potrebna zajednička evropska politika kako bi sva djeca u Evropskoj uniji imala isti nivo zaštite na internetu. Francuski predsjednik smatra da pojedinačne nacionalne mjere nijesu dovoljne u digitalnom prostoru koji ne poznaje državne granice.
Ideja dolazi u trenutku kada se u Evropi sve intenzivnije raspravlja o tome koliko godina dijete treba da ima da bi samostalno moglo da koristi društvene mreže. Evropska komisija je već radila na mogućem evropskom pristupu ograničavanju uzrasta, uključujući razvoj tehnologije za provjeru starosti korisnika uz što veću zaštitu privatnosti.
Francuska već pokušala, ali je zakon zaustavljen
Makronov zahtjev ima i vrlo konkretan francuski kontekst. Francuski parlament je tokom ljeta usvojio zakon kojim bi pristup društvenim mrežama bio zabranjen mlađima od 15 godina, čime bi Francuska postala prva članica EU sa takvom širokom zakonskom zabranom.
Međutim, francuski Ustavni savjet u avgustu je blokirao zakon, ocijenivši da mjera predstavlja nesrazmjerno ograničenje slobode izražavanja i komunikacije i da nijesu dovoljno jasno riješena pitanja zaštite ličnih podataka. Makron je nakon toga najavio izradu novog francuskog rješenja.
Sada francuski predsjednik želi da se problem riješi na nivou cijele Evropske unije, čime bi se izbjegla situacija u kojoj svaka država ima drugačija pravila.
Evropska komisija već razmatra kontrolu uzrasta
Brisel nije počeo od nule. Evropska komisija je ranije ove godine saopštila da razmatra mogućnost usklađivanja minimalne starosne granice za društvene mreže i drugih pravila koja bi djeci pružila veću zaštitu na internetu.
Komisija je posebno istakla razvoj sistema za provjeru starosti koji bi trebalo da omogući platformama da potvrde da je korisnik dovoljno star, bez nepotrebnog otkrivanja njegovog identiteta i drugih ličnih podataka. Evropska komisija je u aprilu 2026. donijela i preporuku o zajedničkom evropskom okviru za tehnologije provjere starosti.
To je jedan od najvećih praktičnih problema eventualne zabrane. Nije dovoljno samo napisati da djeca mlađa od 15 godina ne smiju imati nalog – potrebno je osmisliti način na koji će platforme pouzdano utvrđivati godine korisnika, a da se istovremeno ne napravi novi sistem masovnog prikupljanja ličnih podataka.
Zašto Makron insistira na zabrani?
Francuski predsjednik društvene mreže vidi kao ozbiljan rizik za razvoj djece. On je ranije upozoravao na posljedice sajber-nasilja, društvenog pritiska, problema sa samopouzdanjem i prekomjernog vremena provedenog pred ekranima.
Makron je u junu, govoreći o francuskom planu, rekao da su djeca „premlada“ za pritiske kojima su izložena na društvenim mrežama i da takve platforme mogu uticati na njihov psihološki, društveni i kognitivni razvoj.
Francuska inicijativa uklapa se u širi evropski trend. U julu su Francuska i Njemačka saopštile da žele harmonizovanu „digitalnu punoljetnost“ u EU, uz pouzdane sisteme provjere starosti koji bi štitili privatnost korisnika.
Ali u Evropi se ne govori samo o granici od 15 godina
Zanimljivo je da Makronov prijedlog nije jedina ideja koja je na stolu. Evropski parlament je pozvao na uspostavljanje harmonizovane digitalne minimalne starosti od 16 godina za pristup društvenim mrežama, platformama za razmjenu video-sadržaja i AI pratiocima, uz mogućnost da djeca od 13 do 16 godina koriste takve servise uz saglasnost roditelja.
Zato će eventualna evropska rasprava biti mnogo šira od jednostavnog pitanja „15 ili 16 godina“. Otvoriće se i pitanje roditeljske saglasnosti, načina provjere godina, odgovornosti tehnoloških kompanija i granice između zaštite djece i njihovog prava na pristup internetu.
Za sada, dakle, ne postoji evropska zabrana društvenih mreža za mlađe od 15 godina. Makron je pokrenuo političku inicijativu da se takvo pravilo uvede na nivou cijele Unije, dok će o konkretnom zakonskom rješenju tek morati da se razgovara u evropskim institucijama i među državama članicama.
Ako prijedlog dobije podršku, Evropska unija bi mogla dobiti jedno od najstrožih zajedničkih pravila na svijetu kada je riječ o pristupu djece društvenim mrežama – a pitanje koje će uslijediti biće jednako važno kao i sama zabrana: kako dokazati nečije godine na internetu, a da zaštita djece ne postane novi oblik nadzora nad svim korisnicima?
ETOportal
