Samo četiri lokalne samouprave u Crnoj Gori zatražile su tokom prvih šest mjeseci ove godine novac iz Fonda za podršku opštinama za predfinansiranje donatorskih projekata. Za osam projekata povučeno je oko 470 hiljada eura.
Na prvi pogled, riječ je o sasvim pristojnom iznosu. Međutim, kada se pogleda šira slika, otvara se mnogo važnije pitanje: koliko crnogorskih opština uopšte uspijeva da pripremi i dobije kvalitetne donatorske projekte?
Prema podacima Akcije za socijalnu pravdu, najveći pojedinačni zahtjev podnijela je Opština Tuzi, za projekat „Ka nultoj stopi otpada“, vrijedan oko 264 hiljade eura. Bar, Podgorica i Cetinje zajedno su tražili sredstva za još sedam projekata.
Posebno je zanimljivo što se među projektima nalaze oblasti koje su danas među najvažnijim razvojnim temama – zaštita životne sredine, održivi turizam, klimatske promjene, urbana otpornost i sistemi ranog upozoravanja.
Dakle, novac postoji, programi postoje, a postoji i mehanizam koji opštinama omogućava da premoste period do refundacije donatorskih sredstava.
Zašto ga onda koristi tako mali broj lokalnih samouprava?
Fond funkcioniše relativno jednostavno. Opština najprije dobije donatorski projekat i zaključi odgovarajući ugovor, a zatim može od Ministarstva finansija zatražiti sredstva za njegovo predfinansiranje. Kada dobije refundaciju od donatora, novac vraća u Fond, najkasnije u roku od 18 mjeseci.
To znači da problem ne mora biti u nedostatku novca za predfinansiranje.
Možda je mnogo veći problem kapacitet opština da pripreme dobre projekte i osvoje donatorski novac.
Pisanje projekata za evropske programe nije posao koji može kvalitetno da se radi usput. Potrebni su ljudi koji poznaju procedure, pravila programa, budžete, partnerstva, indikatore i način izvještavanja. Potrebna je i sposobnost da se lokalni problem pretvori u projekat koji može dobiti međunarodnu podršku.
A upravo tu se pravi razlika između opštine koja samo troši svoj budžet i one koja uspijeva da privuče dodatni novac za razvoj svoje zajednice.
Zato bi podatak od 470 hiljada eura trebalo posmatrati manje kao finansijsku statistiku, a više kao pitanje efikasnosti lokalne uprave.
Ako samo četiri opštine koriste ovaj mehanizam, bilo bi korisno znati koliko je drugih lokalnih samouprava pokušalo da dobije donatorska sredstva, koliko projekata nije prošlo i, što je najvažnije, koliko opština nema dovoljno ljudi ili znanja da se uopšte prijavi na dostupne programe.
Jer u vremenu kada se sve više govori o evropskim fondovima kao razvojnoj šansi Crne Gore, nije dovoljno imati otvoren poziv i obezbijeđen novac za predfinansiranje.
Potrebni su projekti.
A iza svakog dobrog projekta stoje ljudi koji znaju kako da ideju pretvore u novac za konkretnu zajednicu.
Možda zato najveći problem crnogorskih opština nije nedostatak novca, već nedostatak sposobnosti da do tog novca dođu.
ETOportal
