POTSDAM – Dok se svijet bori sa rekordnim toplotnim talasima, nova studija naučnika sa Potsdamskog instituta za istraživanje uticaja na klimu (PIK) donosi dramatično upozorenje: ključni sistem okeanskih struja, poznatiji kao „unutrašnje grijanje“ Evrope, nalazi se pred tačkom bez povratka. Kolaps Golfske struje ne bi samo zaledio śevernu hemisferu, već bi paradoksalno mogao ubrzati globalno zagrijavanje cijele planete.
Šta je zapravo Golfska struja?
Za prosječnog čitaoca, Golfska struja je nevidljivi heroj naše klime. To je moćna morska struja koja poput džinovske trake prenosi toplu vodu iz Meksičkog zaliva preko Atlantika do obala Evrope. Zahvaljujući njoj, zime u Parizu, Londonu ili Oslu su znatno blaže nego u djelovima Kanade koji se nalaze na istoj geografskoj širini. Bez nje, Evropa bi bila okovana ledom.
Naučni alarm iz Potsdama: Dvostruka opasnost
Decenijama se vjerovalo da bi gašenje ove struje (stručno nazvane AMOC) dovelo „samo“ do ekstremnog zahlađenja na śeveru. Međutim, istraživači iz Potsdama otkrili su zastrašujući obrt.
Povećanje koncentracije ugljen-dioksida u atmosferi ne samo da usporava struju zbog topljenja glečera na Grenlandu, već utiče na njenu sposobnost da zadrži ugljenik u dubinama.
„Kolaps ovog sistema ne bi donio samo hladne zime. On bi mogao podstaknuti dodatno globalno zagrijavanje jer bi se oslobodile ogromne količine ugljenika koji je hiljadama godina bio ‘zarobljen’ u dubokim slojevima okeana“, navodi se u rezultatima studije.
Lančana reakcija koju je nemoguće zaustaviti
Okeani su najveći svjetski „rezervoari“ ugljenika. Kada Golfska struja funkcioniše pravilno, ona uvlači ugljenik iz atmosfere u mračne morske ponore. Njenim gašenjem, okean prestaje da bude saveznik čovječanstva i postaje izvor dodatnog zagađenja.
Posljedice koje nas očekuju ukoliko se trend nastavi:
- Ekstremne zime u Evropi: Pad temperature za 5 do 15 stepeni Celzijusa u rekordno kratkom roku.
- Ubrzano otapanje na jugu: Oslobađanje zarobljenog gasa dodatno bi podiglo temperaturu u tropskim predjelima.
- Podizanje nivoa mora: Naglo zaustavljanje mase vode uzrokovalo bi poplave na istočnim obalama SAD i Evrope.
Sadašnjost, a ne daleka budućnost
Pitanje Golfske struje više nije tema za filmove katastrofe. Naučnici ističu da je sistem trenutno najslabiji u posljednjih 1.600 godina. „Ovo je trenutak kada priroda mijenja pravila igre. Ako izgubimo kontrolu nad okeanskim strujama, izgubićemo kontrolu nad klimom kakvu poznajemo“, zaključuju eksperti.
Dok listamo jutarnje vijesti, priroda nam šalje najjasnije upozorenje do sada: ravnoteža planete visi o tankoj niti toplih i hladnih struja koje smo, svojom nebrigom, doveli do ivice pucanja.
ETOportal
