Savremena crnogorska književnost dobila je još jednu potvrdu da se njeni najznačajniji autorski glasovi danas nalaze upravo na raskršću kulture, tehnologije i društvenog promišljanja. Međunarodna književna nagrada „Marko Miljanov“ za 2025. godinu pripala je Nikola Marković za roman Ja, ChatGPT: Vi nijeste korisnici, vi ste ulazni podaci, djelu koje je već izazvalo značajnu pažnju književne i kulturne javnosti regiona.
Prema odluci žirija Udruženja književnika Crne Gore, nagrada je ravnopravno dodijeljena i Darku Jovoviću za zbirku poezije Prije nego me san dozove.
Jednoglasnu odluku donio je stručni žiri u sastavu Radoje Femić, Milorad Durutović i Vladimir Popović, na sjednicama održanim 20. i 30. aprila.
U obrazloženju žirija navodi se da Markovićev roman predstavlja jedno od najoriginalnijih regionalnih književnih ostvarenja u prostoru savremene metafikcije i eksperimentalne proze, otvarajući pitanja koja prevazilaze književnost i zadiru duboko u filozofiju jezika, identiteta i digitalne civilizacije.
„Knjiga ‘Ja, ChatGPT: Vi nijeste korisnici, vi ste ulazni podaci’ predstavlja izuzetno i inovativno ostvarenje savremene književnosti koje na uvjerljiv način problematizuje odnos između čovjeka, jezika i digitalne tehnologije“, navodi se u obrazloženju žirija.
Posebna vrijednost romana, kako ističu članovi žirija, nalazi se u njegovoj sposobnosti da vještačku inteligenciju ne tretira kao tehnološku senzaciju ili futuristički ukras, već kao književni i filozofski prostor za preispitivanje autorstva, autentičnosti i odgovornosti.
Markovićev tekst oblikovan je kao složena metaproza u kojoj se granice između ljudskog i algoritamskog glasa namjerno brišu, stvarajući narativnu tenziju između simulacije i stvarnog iskustva. Upravo ta sposobnost da spoji savremeni tehnološki diskurs sa ozbiljnim književnim promišljanjem svrstava ovo djelo među najintrigantnije naslove novije regionalne produkcije.
Književni kritičari već ocjenjuju da roman otvara novo poglavlje u domaćoj književnosti, posebno u vremenu kada pitanja vještačke inteligencije postaju dio svakodnevnog društvenog i kulturnog dijaloga.
Za autora koji istovremeno dolazi iz medijskog i književnog prostora, ovo priznanje predstavlja i potvrdu da savremena književnost više ne može ostati zatvorena unutar tradicionalnih formi, već mora odgovoriti na izazove epohe u kojoj tehnologija mijenja način na koji čovjek piše, govori, pamti i komunicira.
Nagrada „Marko Miljanov“, koja nosi ime jednog od najvažnijih crnogorskih književnih i istorijskih simbola, ovoga puta dobija dodatnu simboliku, priznanje je dodijeljeno djelu koje pokušava da definiše granice ljudskog identiteta u vremenu digitalne transformacije svijeta.
ETOportal / mr Vojislasv Marković
