Toplotne pumpe sve češće se razmatraju kao alternativa klasičnim sistemima grijanja, posebno zbog mogućnosti da jedan sistem obezbijedi grijanje zimi, hlađenje ljeti i toplu sanitarnu vodu tokom cijele godine. Ali koliko zapravo košta ugradnja toplotne pumpe i šta je sve potrebno da bi sistem pravilno funkcionisao?
Za razliku od klasičnih kotlova koji proizvode toplotu sagorijevanjem goriva ili direktnim zagrijavanjem električnim grijačem, toplotna pumpa prvenstveno prenosi već postojeću toplotnu energiju iz spoljne sredine u objekat.
Najčešće se koriste sistemi vazduh–voda, koji uzimaju toplotu iz spoljnog vazduha i predaju je vodi u sistemu grijanja. Postoje i sistemi zemlja–voda i voda–voda, koji koriste toplotu iz zemlje ili podzemnih voda.
Kako toplotna pumpa zapravo grije?
Princip je sličan onome koji koristi frižider, samo obrnut.
Kod sistema vazduh–voda, spoljna jedinica uzima energiju iz spoljnog vazduha. Rashladno sredstvo u zatvorenom sistemu preuzima tu toplotu, a zatim prolazi kroz kompresor.
Kompresor povećava pritisak rashladnog sredstva, čime mu značajno raste temperatura. Tako zagrijano rashladno sredstvo predaje toplotu vodi u sistemu grijanja. Nakon toga se proces ponavlja.
Zbog toga toplotna pumpa ne stvara svu toplotu iz električne energije. Električna energija uglavnom pokreće kompresor, ventilator i cirkulacione pumpe, dok se najveći dio toplotne energije preuzima iz okoline.
U zavisnosti od sistema, zagrijana voda zatim može cirkulisati kroz podno grijanje, odgovarajuće radijatore ili ventilokonvektore.
Koliko košta toplotna pumpa?
Cijena ne može da se odredi samo na osnovu kvadrature kuće. Potrebno je znati koliko objekat gubi toplote, kakva je izolacija, kakva je stolarija, kakav sistem grijanja već postoji i kolika temperatura vode je potrebna.
Na crnogorskom tržištu trenutno se mogu naći vazduh–voda sistemi u rasponu od približno 3.100 do više od 8.000 eura, u zavisnosti od proizvođača, snage i konfiguracije. Na primjer, pojedini modeli koji se prodaju u Crnoj Gori imaju cijenu oko 3.970 eura, dok snažniji sistemi dostižu 8.000, 12.000 eura i više.
Postoje i modeli koji su cjenovno bliži donjoj granici – jedan crnogorski prodavac trenutno navodi Grundig sisteme od 3.120 eura za 12 kW i 3.520 eura za 16 kW.
Međutim, to nije konačna cijena sistema.
Kada se uračunaju montaža, hidraulične instalacije, spremnik za sanitarnu vodu, eventualni bafer, cirkulacione pumpe, ventili, zaštita sistema, električni radovi i povezivanje sa postojećim grijanjem, ukupna investicija može biti značajno veća.
Za prosječnu porodičnu kuću zato je realnije računati da kompletan sistem može koštati od oko 6.000–7.000 eura pa do 12.000–15.000 eura ili više, dok kod zahtjevnijih objekata cijena može biti i znatno viša. Ovo je okvirna procjena, a konačnu ponudu može dati tek izvođač nakon pregleda objekta i proračuna potrebne snage.
Šta je sve potrebno za ugradnju?
Kod sistema vazduh–voda najčešće su potrebni:
- spoljašnja jedinica toplotne pumpe,
- unutrašnja hidro jedinica ili odgovarajući hidraulički modul,
- cijevi i priključci,
- cirkulacione pumpe i ventili,
- ekspanziona posuda i sigurnosna oprema,
- spremnik za toplu sanitarnu vodu, ukoliko pumpa služi i za pripremu tople vode,
- po potrebi bafer odnosno akumulacioni spremnik,
- sistem za distribuciju toplote – podno grijanje, odgovarajući radijatori ili ventilokonvektori,
- električno napajanje i zaštitna oprema,
- odvod kondenzata,
- odgovarajuća podloga za spoljnu jedinicu.
Kod novogradnje je situacija jednostavnija jer se sistem može projektovati od početka. Kod postojeće kuće potrebno je provjeriti da li postojeći radijatori i instalacije mogu da rade sa temperaturom vode koju toplotna pumpa može efikasno da obezbijedi.
To je veoma važno.
Toplotne pumpe najefikasnije rade sa nižim temperaturama polazne vode, zbog čega su posebno pogodne za podno grijanje i velike niskotemperaturne radijatore. Kod starijih objekata sa malim radijatorima i slabom izolacijom može biti potrebno prilagođavanje sistema.
A šta ako kuća nema podno grijanje?
To ne znači automatski da toplotna pumpa nije moguća.
U zavisnosti od objekta, mogu se koristiti postojeći ili novi radijatori odgovarajuće površine, kao i ventilokonvektori. Međutim, prije kupovine pumpe trebalo bi uraditi proračun toplotnih gubitaka, jer nije dobro određivati snagu pumpe samo prema principu „toliko kilovata za toliko kvadrata“.
Prevelika pumpa nije nužno bolje rješenje, dok premala neće moći da obezbijedi potrebnu temperaturu u najhladnijim periodima.
Vazduh–voda, voda–voda ili zemlja–voda?
Vazduh–voda je najjednostavnija varijanta za veliki broj kuća jer nije potrebno bušiti bunare niti postavljati geosonde. Spoljna jedinica uzima toplotu iz vazduha.
Voda–voda koristi podzemnu vodu kao izvor energije. Temperatura podzemne vode je stabilnija, ali je za ovakav sistem potrebna odgovarajuća lokacija i rješavanje zahvata i vraćanja vode.
Zemlja–voda koristi toplotu iz zemljišta putem horizontalnog kolektora ili dubokih geosondi. Sistem može biti veoma efikasan, ali početna investicija i građevinski radovi mogu biti znatno veći.
Može li toplotna pumpa i da hladi?
Može.
Kod reverzibilnih sistema proces se jednostavno obrće: pumpa ljeti izvlači toplotu iz objekta i predaje je spoljašnjoj sredini. U zavisnosti od sistema distribucije, hlađenje se može ostvariti ventilokonvektorima ili drugim odgovarajućim rješenjima.
Zbog toga jedna investicija može riješiti više potreba domaćinstva – grijanje, hlađenje i pripremu tople vode.
Da li se investicija isplati?
Odgovor zavisi od svakog objekta.
Toplotna pumpa najviše smisla ima tamo gdje je objekat dobro izolovan, sistem pravilno projektovan i gdje se koristi niskotemperaturno grijanje. U takvim uslovima može ostvariti znatno više toplotne energije nego što potroši električne energije.
Zato se prije kupovine ne bi trebalo voditi samo reklamom o „velikoj uštedi“, već tražiti konkretan proračun za vlastitu kuću.
Dobra toplotna pumpa nije samo uređaj koji se kupi i postavi. To je kompletan sistem čiji rezultat zavisi od pravilnog izbora snage, kvaliteta izolacije, sistema grijanja, načina ugradnje i podešavanja.
Upravo zbog toga stručnjaci preporučuju da se prije kupovine uradi procjena objekta i proračun toplotnih gubitaka. Pogrešno dimenzionisan sistem može imati veću potrošnju, više uključivanja i isključivanja i lošiji komfor.
Za domaćinstva koja žele da dugoročno riješe grijanje, hlađenje i toplu vodu, toplotna pumpa zato postaje sve zanimljivija opcija – ali tek kada se izabere sistem koji odgovara konkretnoj kući, a ne samo njenoj kvadraturi.
ETOportal
