Rekordne temperature i dugotrajna suša već ostavljaju ozbiljne posljedice na evropsku ekonomiju. Zapadna Evropa bilježi najtoplije jun i jul otkad postoje mjerenja, dok su pojedine rijeke dostigle istorijski niske vodostaje, ugrožavajući transport i snabdijevanje industrije.
Prema procjenama koje prenosi Financial Times, sama suša mogla bi evropsku ekonomiju kratkoročno koštati najmanje 50 milijardi eura, dok bi ukupne ekonomske posljedice ovogodišnjih ekstremnih vrućina mogle dostići čak 180 milijardi eura.
Razmjere problema najbolje ilustruje Rajna. Kod Kauba vodostaj je pao na rekordno nizak nivo, zbog čega teretni brodovi koji prevoze hemikalije, naftu i drugu robu prema Roterdamu mogu ukrcati tek oko 30 odsto uobičajenog tereta. Manji teret znači skuplji transport, veće troškove industrije i dodatni pritisak na cijene proizvoda.
Crna Gora nije direktno izložena problemima plovidbe Rajnom, ali je dio evropskog ekonomskog prostora i uvozne ekonomije koja zavisi od cijena energenata, hrane, transporta i drugih roba.
Zato se postavlja važno ekonomsko pitanje: koliko će klimatski ekstremi ove godine koštati crnogorsku ekonomiju i ko će tu štetu na kraju platiti?
Ako se evropska industrija suoči sa većim troškovima proizvodnje i transporta, dio tog udara može se preliti i na crnogorsko tržište kroz skuplji uvoz. Dodatni rizik predstavljaju domaća poljoprivreda, turizam, proizvodnja električne energije i potrošnja vode.
Za razliku od velikih evropskih ekonomija, Crna Gora nema veliki fiskalni prostor da dugotrajno amortizuje ovakve udare. Zato bi konačan račun mogao biti značajan, čak i ako se ne mjeri milijardama kao na nivou EU.
Dok Evropa već računa štetu od desetina milijardi eura, u Crnoj Gori još nema jedinstvene procjene koliko ekstremne temperature, suša, požari, manjak vode, šteta u poljoprivredi i mogući rast troškova energije i hrane koštaju državu i građane.
Ključno pitanje za crnogorske ekonomiste i institucije glasi: koliko će ovogodišnji klimatski udar ukupno koštati Crnu Goru i da li će taj račun biti izražen u desetinama ili stotinama miliona eura?
ETOportal / V.M.
