Ugovor o realizaciji projekta CENNA zvanično je potpisan, a Crna Gora će kroz program Evropske unije „Teaming for Excellence“ prvi put uspostaviti centar izvrsnosti uz 15 miliona eura bespovratne evropske podrške. Ukupna vrijednost projekta iznosi 30 miliona eura.
Crna Gora je napravila značajan iskorak u evropskom naučno-istraživačkom prostoru. Potpisivanjem ugovora o realizaciji projekta CENNA – Centra izvrsnosti za napredni monitoring životne sredine i rješenja zasnovana na prirodi, otvoren je put za izgradnju jedne od najznačajnijih istraživačkih infrastruktura u zemlji.
Projekat se realizuje u okviru programa Horizon Europe – Teaming for Excellence, a njegova ukupna vrijednost iznosi 30 miliona eura. Polovina sredstava, odnosno 15 miliona eura, obezbijeđena je kroz bespovratni grant Evropske unije, dok će preostalih 15 miliona eura biti obezbijeđeno kroz kofinansiranje Vlade Crne Gore, odnosno Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija.
Poseban značaj projekta ogleda se u činjenici da bi Crna Gora kroz CENNA trebalo da povuče više evropskih sredstava namijenjenih nauci i inovacijama nego što ih je, prema navodima iz saopštenja, ukupno privukla od početka korišćenja ovih programa 2007. godine.
Od laboratorija do „živih laboratorija“
Koordinator projekta je Univerzitet Crne Gore, a partneri su Univerzitet u Antverpenu i Univerzitet u Arhusu, uz Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija i Nacionalne parkove Crne Gore.
CENNA će raspolagati savremenom istraživačkom infrastrukturom i opremom vrijednom oko 15 miliona eura. U Podgorici je planirana izgradnja centralnog objekta sa laboratorijama, istraživačkim prostorima i konferencijskim salama.
Međutim, značajan dio istraživanja neće se odvijati samo u laboratorijama. Skadarsko jezero i Durmitor biće korišćeni kao svojevrsne „žive laboratorije“, u kojima će istraživači testirati napredne senzorske sisteme, autonomne platforme i digitalne tehnologije u realnim uslovima.
Takav pristup omogućava da se savremene tehnologije koriste za praćenje stanja osjetljivih vodenih i zaštićenih ekosistema, ali i za razvoj rješenja koja bi mogla imati praktičnu primjenu u zaštiti prirode i upravljanju životnom sredinom.
Ulaganje koje treba da promijeni položaj nauke
Ministarka prosvjete, nauke i inovacija Anđela Jakšić-Stojanović ocijenila je da podrška projektu predstavlja strateško opredjeljenje države da podrži istraživačke projekte koji mogu dugoročno unaprijediti naučni, obrazovni i inovacioni sistem.
Rektor Univerziteta Crne Gore Vladimir Božović poručio je da CENNA pokazuje da domaća akademska zajednica ima kapacitet da bude dio najzahtjevnijih evropskih naučnih projekata.
Predstavnici UCG posebno su istakli značaj razvoja dugoročnih institucionalnih kapaciteta, razmjene znanja i mobilnosti istraživača, kao i uključivanja mladih naučnika u međunarodne istraživačke tokove.
Više od jednog projekta
CENNA nije samo infrastrukturna investicija. Njegov dugoročniji značaj biće moguće procijeniti kroz rezultate istraživanja, razvoj novih tehnologija, međunarodne projekte i sposobnost centra da privuče istraživače i dodatna sredstva.
Za malu zemlju sa ograničenim naučnim resursima, projekat ove vrijednosti istovremeno predstavlja finansijski, institucionalni i razvojni izazov. Uspjeh neće zavisiti samo od izgradnje objekta i nabavke opreme, već od toga koliko će infrastruktura biti korišćena, koliko će mladih istraživača biti uključeno i da li će rezultati istraživanja biti pretvoreni u konkretne javne politike, inovacije i rješenja za zaštitu životne sredine.
CENNA zato predstavlja važan trenutak za crnogorsku nauku, ali i početak mnogo zahtjevnije faze – da se evropsko ulaganje pretvori u trajnu naučnu instituciju sposobnu da proizvodi znanje, tehnologije i rezultate koji će biti relevantni i van granica Crne Gore.
ETOportal
