Virus Zapadnog Nila širi se Mediteranom i Zapadnim Balkanom. Šta pokazuju najnoviji podaci i koliko je Crna Gora spremna za sezonu komaraca?
Virus Zapadnog Nila nastavlja da se širi južnom Evropom i Zapadnim Balkanom, zbog čega zdravstvene službe pojačavaju epidemiološki nadzor. Prema najnovijem dostupnom izvještaju Evropskog centra za prevenciju i kontrolu bolesti (ECDC), zaključno sa 26. avgustom u Evropi je registrovano 877 lokalno stečenih slučajeva u 15 zemalja, među kojima su Italija, Grčka, Španija, Francuska, Srbija, Sjeverna Makedonija, Hrvatska, Albanija i Kosovo. Najveći broj slučajeva zabilježen je u Italiji – 428 i Grčkoj – 222, dok je ECDC tada registrovao 49 slučajeva u Sjevernoj Makedoniji, 11 u Srbiji, tri u Hrvatskoj, jedan u Albaniji i jedan na Kosovu. Nacionalni podaci potom su pokazali dalje povećanje: Sjeverna Makedonija je do 1. septembra prijavila 55 slučajeva, od kojih je 53 laboratorijski potvrđeno, uz sedam smrtnih ishoda, dok je Hrvatski zavod za javno zdravstvo 27. avgusta saopštio da je evidentirano šest prijava infekcije, od kojih su tri pacijenta bila hospitalizovana zbog težeg oblika bolesti.
Činjenica da su slučajevi potvrđeni u neposrednom regionalnom okruženju sama po sebi ne znači da se u Crnoj Gori razvija epidemija, niti da svaki komarac predstavlja zdravstveni rizik. Međutim, ona opravdava pitanje koliko je naš sistem spreman za period kada je aktivnost komaraca najveća. WHO upozorava da je potrebno jačati nadzor nad komarcima i informisanje stanovništva, dok ECDC navodi da prenos virusa u Evropi obično dostiže vrhunac tokom avgusta i početkom septembra. Posebno je važno da se epidemiološki i entomološki nadzor ne zasnivaju samo na registrovanim ljudskim slučajevima, jer većina infekcija prolazi bez simptoma. Naše pitanje nadležnima je jasno: koliko se u Crnoj Gori trenutno sistematski prati brojnost i rasprostranjenost komaraca, da li se uzorci komaraca laboratorijski testiraju na virus Zapadnog Nila, kakva je aktuelna procjena rizika i postoji li koordinisan plan kontrole vektora za Podgoricu, područje Skadarskog jezera, Bojanu, Ulcinj i druge zone sa pogodnim uslovima za razmnožavanje komaraca?
Ovaj zdravstveni rizik ne treba ni potcjenjivati ni dramatizovati. Virus se najčešće prenosi ubodom zaraženog komarca, a prema zdravstvenim institucijama oko 70–80 odsto infekcija protiče bez simptoma dok kod manjeg broja zaraženih razvija se neuroinvazivna bolest, uključujući meningitis ili encefalitis, koja može biti ozbiljna, naročito kod starijih i osoba sa određenim hroničnim stanjima. Upravo zato prevencija mora početi prije pojave većeg broja oboljelih. Iskustvo Hrvatske pokazuje da se nakon potvrđenog slučaja mogu sprovoditi ciljane protivepidemijske mjere, uključujući dezinsekciju u okolini mjesta boravka oboljele osobe. Naša preporuka je da se, gdje epidemiološka procjena pokaže potrebu, istovremeno sprovode monitoring komaraca, laboratorijsko testiranje, uklanjanje mjesta pogodnih za njihovo razmnožavanje i ciljano tretiranje, uz pravovremeno informisanje stanovništva.
Naša poruka nije da razloga za paniku ima, već da regionalno širenje virusa zahtijeva pravovremenu pripremu, transparentan epidemiološki nadzor i jasnu komunikaciju zdravstvenih institucija. Crna Gora trenutno, prema javno dostupnim podacima koje smo provjerili, nema javno potvrđen ovogodišnji slučaj kod ljudi, ali odsustvo prijavljenih slučajeva ne može biti zamjena za aktivan nadzor , posebno u zemlji sa intenzivnim ljetnjim turizmom i područjima pogodnim za razvoj komaraca.
ETOportal / mr Vojislav Marković
